Wixinee labsii Bilxiginnaa (EPP) san keessa baanee jirra. Cuunfaa isaa irraa waan armaan gadii kanatu calaqqisa.

Above Single Post

Wixinee labsii Bilxiginnaa (EPP) san keessa baanee jirra. Cuunfaa isaa irraa waan armaan gadii kanatu calaqqisa.

(By Yaya Beshir)

Paartichi ‘waannaa xifat beet’iin isaa ‘Addis Ababa’ dha. ‘Killili’wwan irratti qirincaafii qaba. Kun maal jechuu akka tahe gara afaan keenyaatti deebifnee haa laallu.

Paartiin haaraan biyya bulchu kun sadarkaa federaalaa gadiitti ‘dameelee’dhaan biyya bulcha. PBB damee naannoolee, PBB damee godinootaa, PBB damee aanaalee jechaa gandatti gad bu’a. Caasaa kana keessatti naannoo jedha malee ‘mootummaa naannoo’ jechuun hin ibsamne. Miseensonni paartichaa sabaan adda hin beekamani. Akka sabaatti osoo hin taane akka dhunfaatti ulaagaa ‘lammummaa Itoophiyummaa’ qofaan miseensomu. Fakkeenyaaf Oromiyaan (yoo maqaa kana qabatee itti fufeef naannoo tokko. Naannoo kana keessatti sabaa fi sablammii biyyattii guutuutu jira jechuutu danda’ama. Jarri kun hunduu miseensa paartii kanaa tahuuf ulaagaa ni guutu. Maaliif jennaan lammummaa qofatu laalama malee sabummaan ulaagaa miti waan taheef.

Kana jechoota biraan haa ibsinu. EPRDF dur paartilee maqaa sabaa dhahatan irraa jaaramee biyya bulchuu ture. Paartiileen sun saba irraa dhufan irraa tolfamu, bakka bu’u, mirga saba saniif falmu. Amma akki sun EPP keessatti hin jiru. Oromiyaatti damee EPP kan jedhamu mirga Oromoof akka falmutti hin caaseffame. Damee paartichaa kan Oromiyaa keessatti sabni fedhe, fakkeenyaaf lakkoofsa heddu kan qabu warri Amaaraa hirmaachuu danda’a waan taheef mirga saba naannoo kanaaf falmuuf hireen hin jiru. Mirgi falmamuuf mirga lamummaa Itoophiyaa qofa. Maqaadhaaf ‘federaalizimii sabdaneessanaa tiksina’ kan jedhame qabiyyee wixinee labsii kanaa keessatti caaseffamaan bakka itti ibsame tokkollee hin qabu.

Kanuma waliin ammayyuu gaaffii guddaa kan tahu, akkuma Jawar bal’inaan barruu dura san keessatti ibse, naannoleen amma maqaa sabaan moggaafamanii jiraniyyuu eenyuun akka tikfaman kan beekamu miti. Paartichi sabummaa irratti hundaawee hin caaseffamne waan taheef naannoo maqaa sabaatiin dhaabbatu waliin haala kamiin akka araaramu wanti ibsu hin jiru.

Dubbittiin gaaffii abjottoota sirna duraanii deebisuuf jecha toftaa jijjjiirrachaa ummatatti hurrii maranii mirga waloo irra ejjechuun mirga dhunfaa tiksuuf dhamaatii godhamaa jiru ifa gooti.


Waan naa hingaliniif gaafii isiniif qaba:

1, ashaagreen Afaan Oromoo lugaa hujii Dhaaba EPP ta’uu ibse mo, Afaan hujii Federaalaa ta’uu ibse?

2, afaan hujii federaalaa dhaaba siyaasaati mo paarlaamaatu murteessa? Hayyoonni beekumsa seeraa Xiinxala Heeraa fi Seera biyyattiin bultuunii irratti irkate uduu nuu kennanii…!

3, dhaabni EPP dhaaba federalism sabdaneessaa dhabamsiisuuf dhaabate ta’ee, afaan Amaaraa Oromia keessatti dagaagsuuf mo afaan oromoo naannoo amaaraa barsiisuuf mala kana gad fide?

4, tarii yoo filmaanni 2020 ka deemu taatee, paartiin EPP aangoo biyya bulchuu hin argatin, afaan Oromoo afaan hujii paartichaa ta’uun haala kamiin paartiin barcuma mootummaa feederaalaa dhuunfate murtii EPP kana hujitti hiika?

5, OPDO/ODP gaafa TPLF isii dhalche irraa kaaftee, afaan hujii isii Afaan Oromooti. Kun garuu afaan oromoo guddisuu irratti uduu hintaane, humna ummata oromoo afaan isaa galuun itti dubbatee, qabeenna saamsisee TPLF fayyadu uume. Murtiin EPP kun ammoo amaara oromoo irratti deebisee fe’uuf mo amaara afaan oromoo barsiisuuf baye?

6, murtiin EPP akka jedhutti, naannoon martinuu afaan amma fayyadamaa jiran biratti afaan tokko dabalata. Fkn Tigray afaan Amaara, Amaarri Afaan Tigree, Oromia afaan Amaaraa, Somaaleen afaan Amaaraa/Tigree, Gambeellaa, Beenishaangul, naannoon kibbaa hundi isaanii afaan amaaraa filatan. Mee hireen afaan Oromoo afaan federaalaa itti ta’uu haala kam?

Jemal Hebano


Saphaloo Kadiir

Dhimm afaanii irratti murtii fudhatameen waan Oromoo gammachiisurra waan yaaddessutu dhufaa jira. Kan gammadee wal eebbisuun irra jiru warra Amaaraa tahuu qaba. Murtii kanaan Oromoo caalaa Amaaratu buufata. Maaliif yoo jedhame akka seera kanaatti Amaarri mirga afaanii duraan Oromiyaas tahee naanoo biroo keessatti hin qabne amma akka afaan lammaffaatt seeraan argachuuf deema. Oromiyaa yoo fakkeenya fudhanne duraan afaan hojii naannoo kanaa Afaan Oromoo qofa ture. Akkasuu tahee afaan keenya dadhabsiisamaa waan taheef ”federaalizimiin kun dhugumaan hojii irra haa oolu” qabsoo jedhu maddisiise. Amma kan tahe Amaarinyaa duraan seeraan alatti Oromiyaa keessatti babal’ataa ture SEERAAN akka afaan lammaffaa tahee babal’atu gochuu dha.

Faallaa kanaan Afaan Oromoo naannoo Amaaraatti babal’achuuf carraa hin qabu. Sababni isaas Oromoo naannoo sana jiraatutu hin jirre. Kan godinaa Kamisee yoo taheef lafti sun durattuu cubbuudhaan Oromiyaa irraa citee achi murame waan taheef akka qaama Amaaraatti hin lakkaawamu. Gabaabumatti Amaariffi Jimma, Naqamtee, Gimbii, Adaamaa, Shaashamannee, Mattuu, Roobee, Dirre Dhawaa, Harar, Arsii Nagallee fi kkf keessatti Afaan Oromoo cinaatti hojii irra ooluu danda’a. Dhalattoota Amaaraa warra afaan keenya hin dhageenyetu lafoota kana jiru waan taheef. Faallaa kanaan garuu, Afaan Oromoo D/Marqos, Bahr Dar, Gondar, D/Birhaan, Dasee fi magaalota Amaarri harkaa qabu biroo keessatti hojiirra ooluuf carraa hin qabu. Oromoon lafa sana jiraatu waan hin jirreef. Duuba eenyutu eenyurraa mirga cabsate?
Wareegamni gootota keenyaa gaaffiin Oromoo bifa kanaan akka itti qoosamuuf hin turre.

Yaya Beshir


By Tsegaye Ararssa
ጥንቃቄ፣ ጥንቃቄ፣ ጥንቃቄ
አሁን ጉዳዩ ግልፅ እየሆነ ነው። ጠቅላይ ሚኒሥትሩ፣ የአባል ድርጅቶቻቸውን ሕገ-ደንብ፣ የምርጫ ሕጉን የውህደት ጉዳይ ድንጋጌ፣ የአባሎቻቸውንና የአጋር ድርጅቶች አባላትን ፍላጎት ሁሉ እየተጋፋ፣ በጉልበት (እና በሚዲያ ላይ በሚደረግ ቅጥፈት)፣ በውህደት ሥም የራሳቸውን አዲስ ድርጅት (ብልፅግና ፓርቲ) እያቋቋሙ ይገኛሉ። ግልፅ፣ ግን ከባድ፣ ምርጫ ከፊታችን ተደቅኗል። አንፃራዊ ሕጋዊነት ባለው ሂደት ወደ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ማዝገም፣ ወይም በውህደት ሥም መንግሥት አፍርሰን በመንገደኛ አምባገነን በሕገወጥ መንገድ መገዛት። ይሄን የሚያስብል ምክንያት አለ። የሚከተለው ነው፦

1. በምርጫ ሕጉ መሠረት፣ ፓርቲዎች ተዋሃዱ የሚባለው፣ ድርጅቶቹ የጋራ ፕሮግራም ይዘው፣ ሕገ-ደንብ አዘጋጅተው፣ የስምምነታቸውን ዝርዝር ጽሁፍ አቅርበው፣ የእያንዳንዱ አባል ድርጅት አባላት በተዋረድ ባሉ ኦርጋኖቻቸውና በጠቅላላ ጉባኤ ለመክሰም መስማማታቸውን የሚያሳይ ቃለ-ጉባኤ አያይዘው፣ ሌሎች የምርጫ ሕግ ድንጋጌዎችንና መመሪያዎችን አሟልተው ነው። ይህ አልተደረገም።

ኅወኃት ውህደቱን አልተቀበለም። አንድ አባል ድርጅት ካልተቀበለው ውህደቱ አልተሳካም ማለት ነው። አባል ድርጅቱን ገፍቶ፣ ሌሎችን (በተለምዶ አጋር ድርጅቶች የተባሉትን) ጨምሮ መደራጀት ደግሞ፣ አዲስ ድርጅት መፍጠር እንጂ መዋሃድ አይደለም።

ኦህዴድ በማዕከላዊ ኮሚቴ አልተቀበለውም። ይሄ ሳይሆን በቆረጣ ወደ ኢሕአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ወስደውታል። ይሄም ሕገወጥ ነው።

የየትኛውም አባል ድርጅት አባላት፣ በጉባኤ የመክሰምና የመዋሃዱን ሃሳብ በይፋ አልተቀበሉትም። ስብሰባም አልተጠራም። ውይይትም አልተካሄደም። ውሳኔም አልተወሰነም።

እስካሁን፣ ለውይይት የቀረበና የጸደቀ የውህዱ ፓርቲ ፕሮግራም የለም። (‘ረቂቅ አለ’ ተብሎ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ተጠቅሶ ነበር። እስካሁን ግን በጽሁፍ የቀረበ ምንም ነገር የለም።) በዚህ ሁኔታ፣ ‘ለመቀበልም ላለመቀበልም ያስቸግረናል፣ አባሎቻችንን እና ሕዝባችንን ማወያየት አለብን፣ ወዘተ’ የሚለው የኅወኃት ጥያቄም ቸል ተብሏል።

ረቂቅ የብልፅግና ፓርቲ ሕገ-ደንብ በማሕበራዊ ድረ-ገጽ ተሰራጭቷል። በዚህ ሕገ-ደንብ ላይ፣ ብዙ የሕገ-መንግሥትና የሕግ ጥያቄ የሚያስነሱ ጉዳዮች ቢኖሩም፣ በነዚህም ላይ ውይይት ተካሂዶ ስምምነት ላይ አልተደረሰም።

(በዚህ ሁኔታ ተዋሕዶአል ተብሎ የሚነገርለት ፓርቲ፣ ውሁድ ፓርቲ ሳይሆን አዲስ ፓርቲ ነው።)

2. በአባል ድርጅቶቹ ሕገ-ደንቦች መሠረት፣ የመክሰም ውሳኔውን የሚያጸድቁት፣ በጠቅላላ ጉባኤ ስብሰባ የሚደረገው፣ መክሰምና መዋሃድ፣ የእያንዳንዱን አባል በነፃ የመደራጀት መብትን ከማክበር ባሻገር፣ የፖለቲካ ራዕዩን፣ ለወደፊት በግሉ መከተል የሚፈልገውን የፖለቲካ ሕይወት፣ ህልሙንና መሻቱን፣ ለድርጅቱ ያበረከተውን መዋጮ፣ መስዋዕትነት፣ ንብረት፣ ወዘተ የሚመለከት በመሆኑ ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ አሁን እያደረጉ እንዳሉት፣ ጠቅላላ ጉባኤን መሰብሰብ ሳያስፈልግ፣ በማዕከላዊ ኮሚቴና በሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ውሳኔ ብቻ “ውህደት ተፈፅሟል” ብሎ በየሚዲያው መግለፅ ማለት፡

ሀ) ሕገወጥ ነው።

ለ) ውሸት ነው።

ሐ) ሕዝብንና አባላቱን ማጭበርበር፣ የአገሪቱን ሕዝብም ማታለል ነው።
——–

3. ከሁሉም በላይ አደገኛው ነገር፣ የኢህአዴግ ከምርጫ በፊት መዋሃድና የአባል ድርጅቶቹ መክሰም (ውህደቱ እና መክሰሙ በተገቢው የሕግና የሕገ-ደንብ አግባብ ተፈፅሞ የሆነ ቢሆን እንኳን)፣ ውጤቱ፣ አሁን ያለውን መንግሥት ማፍረስና የሥልጣን ክፍተት (power vacuum) መፍጠሩ ነው። ምክንያቱም፣ የሚፈጠረው አዲስ ፓርቲ–ውሁድም ሆነ አዲስ–በሕዝብ ተመርጦ መንግሥት የማቃቋም ማንዴት ከተሰጠው ኢሕአዴግ ፈፅሞ የተለየ ነው።

ከምርጫ በፊት ኢሕአዴግን አፍርሶ በብልፅግና ፓርቲ መተካት፣ መንግሥትን ማፍረስ ነው።

ያለው መንግሥትና የኢሕአዴግ አደረጃጀት ለውጡን ለመምራት አልቻለም፣ አልተመቸም ከተባለ፣ መደረግ ያለበት ፓርላማውን በማፍረስ ወደ ምርጫ መግባት ነው እንጂ፣ ብልፅግና ፓርቲ በሚባል ሕገወጥ ቡድን “ለማስተዳደር” መሞከር፣ አምባገነንነት ወይም የመንገደኛ ጉልበተኛ መንግሥት መሆን ነው። ይሄ በቀላሉ ሊታይ አይገባውም።
——
በመሆኑም፦

1. የአባል ድርጅቶቹ አባላት፣ በአስቸኳይ ተሰብስበው የመክሰማቸውን ሁኔታ፣ የውህደቱን ሥርዓትና ውጤት በማጤንና በመምከር፣ የጠቅላይ ሚኒሥትሩን ሕገ-ወጥ አካሄድ መገምገም አለባቸው።

2. ኢ-ሕገመንግሥታዊ አካሄድ በማድረግ መንግሥቱንና ፓርላማውን የማፍረስ፣ ብሎም የሥልጣን ክፍተት ፈጥሮ አገርንና ሕዝብን እስካሁን ከነበረው በላይ ለአደጋ የሚያጋልጥ እርምጃ እየተወሰደ ስለሆነ፣ መከላከያ ሠራዊቱ፣ የሕግና የሕገ-መንግሥት ተቋማት ሁሉ፣ በጥንቃቄ ሁኔታዎችን እያጤኑ ለሚመጣው ቀውስ ሊዘጋጁ ይገባል።
——
በሚመለከታቸው ወገኖች ሁሉ፣ በጊዜ የእርምት እርምጃ ካልተወሰደ፣ በቀላሉ ወደማንወጣው አዘቅት እንዳንገባ መገንዘብ ይበጃል።


Gaaffii
Afaan Oromoo afaan hoji Paartii EPP ta’e moo afaan hoji mootummaa Federaalaa ta’e? Afaan tokko afaan hoji mootummaa dabalaataa gochuuf yoo Xiqqaatee waan 2’n Guarantee(wabi) godhachuu qaba.
1. Heeraa fi Seeraa Biyyatti fooyyeessuun Wabummaa heeraa qabsiisuu qabu.heeri harka namaan barraa’ee waan ta’eef foyya’ee hammachuu qaba.Gaafa kun godhamu paarlaamaaf dhihaatee raggaasifamuu ykn mormamuu mala kanaan “test” ta’ee mirkanaa’uu qaba. Dhugumatti Guutummaan Saba ethiopia afaan oromoo hiree kana argachuu isaaf oromoo ni deggera moo ni morma kanaan ifa ta’a.Tarri qaamni waan paartiin jedhu mormu jiraachuu ni malas.yookiin qaamni oromoon mormu afaan oromoo beekamtii seeraa fi heeraa hin qabu jedhee hamilee uummataa tuquu mala..
2. Yoo Heeraa fi Seeraa biyyaa fooyyaasanii irra ka’amuuf heera jijjiiruun ni Ulfaata ta’e illee maaliif wixiineen Labsii Seeraa itti fayyadama afaan xiqqoodhumti ishee illee waa’ee afaan oromoo afaan hoji federaalaa ta’uu kan ibsu maaliif bahee paarlaamaaf dhihaachuu dhabe.Akkumatti Wabii( Guarantee) tokko malee miidiyaatiin gadi bahani afaan oromoo afaan hoji paartii EPP ta’e jechuun goyyomsaa fakkaatti.
Dubbattiin kun shira sadii qabdi.
1. Faayidaa baquu AWUI ammumaa kaasani ibsuu fakkaatti.Kunoo EPP akkuma kanaan deebi uummata kennu jalqabe jechuun bu’aa siyaasaa ibsachuu fakkaatti.
2. Dubbi Ho’aa Komii fi Jibbinsa uummanni Oromoo yeroo ammaa mootummaa irrati kaasaa jiru uummata dagachiisuun qalbii uummataa hatuu fi hawwachuu.
3. Duulaa na filadhaa ittiin gaggeessuudha. Garuu wanti sanadaa heeraa ykn Wixinee labsii hin qabne fudhatama hin qabu.

Dábessá Gemelal

Below Single Post

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.