Unlike Minilike the II the Abba Gada treated the enemies with dignity and forgiveness

Above Single Post

Unlike Minilike the II the Abba Gada treated the enemies with dignity and forgiveness.

The Abba Gada never cut off hands and breasts like Menelik II. The captives were humanely treated. Those who kill captives were severely punished. The law enshrined in Gada was to protect the children and women of their enemies. The Oromo killed only those who challenged them or invaders. That is pure self-defense.

«የማንነት ጭቆና ደርሶብናል» ሲሉን የነበሩት ሰዎች ከሀያ በላይ የኢትዮጵያ ነገዶችን ማንነት በተሳካ ሁኔታ ያጠፋውን ሞጋሳን «አሞግሱት» እያሉን ነውን?

ሞጋሳ የኦሮሞ አባገዳዎች ሲስፋፉ በጦርነት ያሸነፉትን ኦሮሞ ያልሆነ ሰው በኃይል ማንነቱን በማስቀየር ጎሳ ሰይመው የራሳቸው የሚያደርጉበት ሥርዓት ነው። ይህ ስርዓት የኦሮሞ አባገዳዎች የቋንቋ፣ የነገድ፣ የማንነትና የባሕል ማጥፋት በተሳካ ሁኔታ ያካሄዱበት ሥርዓት ነው። አንድ ሰው ወዶ የራሱን ማንነት ቀይሮ የሌላ ማንነት ሊጭን አይችልም። ስለሆነም አንድ ሰው በኃይል ሳይገደድ የዘመናት ውጤት የሆነውን የራሱን ማንነትና ቋንቋ በጤና ሊተው አይችልምና ስለ ሞጋሳ ጤነኛነት በከንቱ ልትነግሩን አትሞክሩ።

ከቅርቡ ጊዜ ወዲህ ግን ኢትዮጵያዊ ብሔርተኛ ነን ሲሉን የነበሩ ሰዎች ጭምር ሞጋሳን እያሞገሱ ለማስቀጠል እያሳዩት ያለው ፍላጎት አስገራሚ ደረጃ ላይ ደርሷል። አሁን እንደገባኝ እነዚህ ኢትዮጵያዊ ብሔርተኛ ሲሉን የነበሩ ሰዎች በኢትዮጵያዊነት ጠበል ቢጠመቁ የጎሰኛነት ሰይጣን እንደሚወጣቸው ነው።

ሞጋሳ የገዳ ስርዓት ምሰሶ ነው። የገዳ ስርዓት በኦነጋውያንና ደቂቆቻቸው እንደሚደሰኮረው እንኳን ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ሊሆን ቀርቶ የፖለቲካ ስርዓትም አልነበረም። የገዳ ስርዓት ወታደራዊ ስርዓት ነበር። አባ ባሕሪ ምስጋና ይግባቸውና የገዳ ስርዓትን ከእድሜ ደረጃ አወጣጥ ጀምሮ እያንዳንዱ የስርዓቱ ደንቦች የተቃኙት ወታደራዊ የበላይነትን ለማስገኘት እንደሆነ አስገንዝበውናል። በገዳ ስርዓት መሪ ሆኖ የሚመረጠው ሰው ከእድሜ አቻዎቹ ብዙ የገደለው ነው። ከመመረጡ በፊት ሰውን አድኖ ገድሎ ለመረጃነት ይዞ ያልተገኘ በገዳ ስርዓት አይመረጥም። በገዳ ስርዓት አንዱ ሉባ ከጓደኞቹ መካከል በልጦ ለመገኘት በተለይ ወንዶችን፣በእናት ማኅጸን ውስጥ ያለ ሕጻንን ጨምሮ ገድሎ እንደ ሽልማት ይዞ መቅረብ የስርዓቱ አንድ አካል ነው። ባጭሩ የገዳ ስርዓት የገዳዮች ስርዓት ነው።

የገዳ ስርዓት ምንም ዓይነት የዲሞክራሲ መልክ እንዳልነበረው የሚያሳየው ሌላው አቋሙ የፖለቲካ ስርዓቱ መሪ (አባ ቦኩ) በቤተሰብ ተወራራሽ ወይም ከልጅ ልጅ የሚያልፍ መሆኑ ነው። እውነተኛው ኦሮሞ ምንም እንኳን በቁጥር ትንሽ ቢሆንም ወታደራዊ የበላይነትን እንዲያገኝ ያደረገው ይህ ለጦርነት የሰላው አደረጃጀቱ ግን ቁጥሩ እንዲበዛ አድርጎታል። አባ ቦኩ (የፖለቲካ ቢሮው) ከልጅ ልጅ የሚተላለፍ በመሆኑ ተቋማዊ ትውፊቱን (institutional memory) ሲያስቀጥል የወታደራዊ ክንፉ የሚሞላው በጉልበትም፣ በእድሜም የመግደል ችሎታቸው ከፍተኛ በሆኑ መሪዎች ነበር። ይህ በሰሜንም ሆነ በሌሎች የደቡብ ማኅበረሰቦች ከነበረው ከቤተሰብ ወደ ቤተሰብ ከሚተላለፈው የስልጣን ሽግግር ሙሉ በሙሉ የተለየ ነበር።

የሞጋሳ ስርዓት የተጀመረው እውነተኛ ኦሮሞ የሆኑት የቦረናና ባሬንቱ ነገዶች መስፋፋት ሲጀምሩ ግዛታቸው እያሰፋ በመሄዱ ቁጥራቸው ሳስቶ ለጥቃት ተጋላጭ እንዳይሆኑ ነበር። በዚህ ጊዜ የተቆጣጠሩትን አካባቢ ሙሉ በሙሉ ከመግደል የማረኩትን ባሪያ፣ ገባርና ገርባ ቢያደጉት የበለጠ ጠቀሜታ እንዳለው ተረድተው የመጀመሪያ ልምዳቸውን ሻሽለውታል።

በዚህ ጊዜ ነበር የጉዲፈቻና ሞጋሳ ስርዓት በስራ ላይ መዋል የጀመሩት። ቦረናና ባሬንቱ ሲስፋፉ በጦርነት የያዙትን ሕዝብ ገድለው ከመጨረስ ይልቅ ባሕሉንና ቋንቋውን በማጥፋት፣ በምንም ዓይነት ማንነቱን ወደ ኋላ እንዳያስታውስ አድርገው የአባቱን ስም ሳይቀር በመቀየር ለጦርነቱ የሚማገድ ኃይል ለማድረግ ነበር ሞጋሳ የተጀመረው። እንዲህም ከተደረገ በኋላ በሞጋሳ የተያዘው ኦሮሞ አልተደረገም ገርባ እንጂ። ገርባ አገልጋይ ብቻ ሳይሆን ኦሮሞው በፈለገ ጊዜ የሚሸጠው ባሪያም ነበር። ይህም ስሪት ከልጅ ልጅ የሚተላለፍ ስርዓት ነበር። በገዳ ስርዓት መሰረት ገርባ ከዚህ የማኅበራዊ ቦታው ወጥቶ መሬትም ሆነ ሌላ ንብረት እንዳያፈራ ይከለክላል። ገርባ የኦሮሞ ንብረት ብቻ ነበር። ባጭሩ ገርባ ምንም እንኳን ኦሮምኛ እንዲናገር ቢገደድም ኦሮሞ ግን ፈጽሞ አልነበረም፤ እንዲሆንም የገዳ ሥርዓትም አይፈቅድለትም።

በ17ኛውና በ20ኛው ክፍለ ዘመን መካከል አብዛኛው የባሪያ አቅራቢዎች ሞቲ የሆኑት አንጋፋዎች እንደነበሩ የተመዘገበ ታሪክ ነው። በዚህም የተነሳ አብዛኛው ባሪያ ኦሮምኛ ተናጋሪ ነበር። ይህ ማለት ግን ሞቲዎች ለሽያጭ የሚያቀርቡት ኦሮሞዎችን ነበር ማለት አይደለም። በሞቲዎችና አባገዳዎች ለሽያጭ የሚቀርቡት አገልጋይ የነበሩ ገርባዎች ነበሩ። በደቡቡ፣ በምዕራቡና በመካከለኛው የኢትዮጵያ ክፍል ከአባገዳ መር የዘር ጀኖሳይድ የተረፉት ነገዶች እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በሞቲ ባሪያ ፈንጋዮች ጥቃትን ያስተናግዱ ነበር። ለዚህ የሚከተሉትን እውነታዎች መጥቀስ ይቻላል።

ዳግማዊ አባ ጅፋርን በ1904 ዓ.ም. በሚኖሩበት ጅማ ሄዶ የጎበኛቸው ፊታውራሪ ተክለ ሐዋርያት ተክለ ማርያም አባ ጅፋር «ከአንድ ሚሊዮን በላይ የአካባቢውን ሕዝብ በተለይም የሞችን በባርነት ሽጦ እንደጨረሰው» ኦቶባዮግራፊ [የሕይወቴ ታሪክ] በሚል ባዘጋጁት የታሪክ መጽሐፍ ውስጥ አስፍረዋል።

በ1916 ዓ.ም. ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት [League of Nations] አባል ለመሆን ባመለከተችበት ወቅት በእንግሊዝ መንግሥት ከፍተኛ ተቃውሞ ቀርቦባት ነበር። የኢትዮጵያን መንግሥት የአባልነት ማመልከቻ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት [League of Nations] ለማስገባት ወደ ጀኔቫ የተላከው ቡድን መሪ የነበሩት ራስ ናደው አባ ወሎ በፈረስ ስማቸው «አባ መብረቅ» እንግሊዝ ኢትዮጵያ የመንግሥታቱ ማኅበር አባል እንዳትሆን የተቃወመችበትን ምክንያት ለንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ በላኩት የቴሌግራም መልዕክት፤

«እንግሊዝ ዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙሐን የዘገቡትንና በሱዳን፣ በኬንያ፣ በኤደንና በግብጽ ባሉት የቅኝ ግዛት መንግሥቱ በኩል የሰበሰበውን ማስረጃ በማያያዝ በደቡብ ኢትዮጵያ እየተካሄደ ስለነበረው የባርያ ንግድ ሁኔታ፤ በተለይም የጂማው አባ ጅፋር በከፋ፣ በማጂ፣ በጊሚራና በጉራፈርዳ ሕዝብ ላይ እየካሄዱት ያለው መጠነ ሰፊ የባሪያ ንግድ ለማኅበሩ የፖለቲካ ኮሚሲዮንና ለጠቅላላ ጉባኤ በማቅረብ አባል እንዳንሆን ከፍተኛ ተቃውሞ አቅርቦብናል» ሲሉ አስረድተዋል።

ሆኖም ግን ኢትዮጵያ ውስጥ በአባ ጅፋር አማካኝነት የሚካሄደው የባርያ ንግድ ባጭር ጊዜ ውስጥ ጨርሶ እንዲታገድና የሰው ልጅ መብት በመላው የአገሪቱ ግዛት እንዲከበር የአልጋወራሽ ተፈሪ መንግሥት ለመንግሥታቱ ማኅበር ቃል በመግባት ኢትዮጵያ ያቀረበችው የአባልነት ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቶ ከመስከረም 17 ቀን 1916 ዓ.ም. ጀምሮ ኢትዮጵያ የመንግስታቱ ማህበር 57ኛ አባል ሆና መመዝገቧ በይፋ ታወጀላት።

ዛሬ ሞጋሳን ሊያሞግሱ የተነሱት ደረቆች «ተበደልን፣ የዘር ጥቃት ደረሰብን» ብለው ሊያለቃቅሱ የነበሩና በጦረኛ አባገዳዎች ተሸንፈው የተያዙ ገርባ ልጆች ናቸው። እነዚህ ገርባዎች ዳግማዊ ዐፄ ምኒልክ ተነስተው አባ ላፋዎች [የኦሮሞ የመሬት ከበርቴዎች]፣ ሞቲዎች፣ መልከኞች [የአካባቢ ገዢዎች]፣ አባ ገዳዎች ወዘተ ጠቅልለው ከያዙት መሬት ውስጥ ቀንሰው የሚያርሱት መሬትና የግል ንብረት ባለቤት እስኪያደርጓቸው ድረስ መሬትም ንብረትም አልነበራቸውም። ዛሬ በኦነጋውያን በየአካባቢው የሚደርሰው ጥቃት ተዳፍኖ የቆየው ከሀያ በላይ የኢትዮጵያ ነገዶች በሞጋሳ የጠፉበት የገዳ ስርዓት የወለደው ጦረኝነት ክፍል ሁለት ነው።

የገዳና የሞጋሳ ስርዓትን ማሞገስ ስድስት ሚልዮን አይሁዶችን ለጥፋት የዳረገውን የናዚ ስርዓት ከማሞገስ ተለይቶ አይታይም። የናዚዎቹን ስኬት ማሞገስ የሚፈልጉ የሉም ማለት አይደለም። በደንብ አሉ። ሆኖም ግን ታሪክ በትክክል በመነገሩ ጨካኝ የናዚ ስርዓት በዓለም ላይ እየተወገዘ እንዲኖርና ተመልሶ እንዳይመጣ ተደርጓል። በአገራችን ግን ታሪካችንን በደምብ ባለማወቃችን፣ የዘር ማጥፋትን የተካሄደበትና ከሀያ በላይ የኢትዮጵያ ነገዶች የጠፉበትን ሞጋሳን እንደበረከት እንድናሞግስ እየተጠየቅን እንገኛለን። በርግጥ ኦነጋውያን ሰውን ገድሎ አጥፍቶ መኖር አክሳሪ እንዳልሆነ እስካመኑ ድረስ ወደ ቀድሞው የአባ ገዳ ባህላቸው ለመመለስ ማሰባቸው የሚስደንቅም አይደልም።

Achamyeleh Tamiru


በጠላት ቁጥጥር ስር ወድቆ ማንነቱን እንዲያጣ፤ ቋንቋው፣ ታሪኩና ባሕሉ ተረስቶ ከሰው በታች ለመኖር እድሉ ሆኖ እንዲቆይ የተደረገው ማነው?

ዐቢይ አሕመድ በኦሮምኛ ባደረገው ንግግር «የኦሮሞ ሕዝብ [ላለፉት 150 ዓመታት] በጠላት ቁጥጥር ስር ወድቆ ማንነቱን እንዲያጣ፤ ቋንቋው፣ ታሪኩና ባሕሉ ተረስቶ ከሰው በታች ለመኖር እድሉ ሆኖ ቆይቷል» ሲል ሕዝባዊ ንግግር አድርጓል። ይገርማል! እውነታው በኢትዮጵያ ታሪክ በነገድ ላይ ላይ የተመሰረተ የቋንቋ፣ የነገድ፣ የማንነትና የባሕል ማጥፋት በተሳካ ሁኔታ ያካሄዱት የኦሮሞ አባገዳዎች ብቻ ናቸው። ለዚህ ደግሞ የኦሮሞ የራሱ ትውፊትና አፈ ታሪኩ የታሪክ ምስክር ነው።

ኦሮሞ ሲስፋፋ ይከተል የነበረውን ፍልስፍና ከመዘገቡ የታሪክ ፀሐፊዎች መካከል አቶ ምስጋናው በላቸው በዳሴ አንዱ ናቸው። አቶ ምስጋናው በላቸው በዳሴ የጨቦ ሰው ሲሆኑ ኦሮሞ አካባቢያቸውን ወርሮ ቋንቋና ባሕላቸው አጥፍቶ በኃይል ኦሮምኛ እንዲናገሩ ካደረጋቸው የኢትዮጵያ ነገዶች መካከል አንዱ የሆነው የክስታኔ ጉራጌ ነገድ አባል ናቸው።

አቶ ምስጋናው በላቸው “የጨቦ ኡዳደየሱስ ሕዝብ አጭር ታሪክና ባሕል” በሚል በመጋቢት 1985 ዓ.ም. ከጀርመን በጻፉት የታሪክ መጽሐፋቸው ኦሮሞ በገዳ ስርዓት እየተመራ የጉራጌን ምድር ሲወር የነበረውን ጥፋትና የተከተለውን ፍልስፍና እንዲህ ይገጹታል፤

“…በዚህ ጊዜ [ኦሮሞ ወደ ግራጌ ምድር በተስፋፋበት ወቅት ማለታቸው ነው] ስለ ቋንቋ የነበረው እምነት ኦሮምኛ የሚናገር “ቢርመዱዳ እንጡቂና” ኦሮምኛ የማይናገር “ዲና በሌሣ” የሚል ሆነ። ትርጉሙም ኦሮምኛ የሚናገር ወገናችን ነው ይገብር፤ ኦሮምኛ የማይናገር ጠላታችን ነው ይጥፋ” ማለት ነው።”

ዐቢይ አሕመድ ላለፉት 150 ዓመታት በጠላት ቁጥጥር ስር ወድቆ ማንነቱን እንዲያጣ፤ ቋንቋው፣ ታሪኩና ባሕሉ ተረስቶ ከሰው በታች ለመኖር እድሉ ሆኖ ቆይቷል የሚልለት ኦሮሞ በገዳ ሥርዓት እየተመራ “ኦሮምኛ የሚናገር ወገናችን ነው ይገብር፤ ኦሮምኛ የማይናገር ጠላታችን ነው ይጥፋ” በሚል ርዕዮተ ዓለም እየተመራ ሲስፋፋ ያገኘውን የደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝብ ቋንቋ፣ ባሕልና ማንነት በተሳካ ሁኔታ ያጠፋውንና ከርስቱ አፍልሶ ሌላውን በገዛ መሬቱ ላይ ገርባ ወይም ባሪያና ጭሰኛ አድርጎ ለዘመናት ሲጨቁን የኖረውን ሕዝብ ነው።

ኦነጋውያን ደብተራ የሚሏቸው ሰዎች የጻፉት ታሪክ ሳይሆን የኦሮሞ የራሱ ትውፊትና አፈ ታሪክ የሚነግረን ታሪክ ቢኖር ተገዶ ኦሮምኛ እንዲናገር ይደረግ እንጂ ከቦረና ውጭ ያለው ጎሳ ሁሉ ኦሮሞ እንዳልሆነ ነው! እውነተኞቹ ኦሮሞዎች ኦሮሞ አንጋፋ የሚላቸው ወራሪዎቹ አባገዳዎቹና የነሱ ዘመዶች ብቻ ናቸው። የተቀረው ኦሮምኛ ተናጋሪ እንዲሆን የተደረገው ኦሮሞ አልነበረም፤ ኦሮምኛ ግን በአባገዳዎች ተጭኖበት በግድ እንዲናገር ተደርጓል።

ኦሮምኛ የሚናገር “ቢርመዱዳ እንጡቂና” ኦሮምኛ የማይናገር “ዲና በሌሣ” ከሚለው የኦሮሞ አባ ገዳዎች ርዕዮተ ዓለም በተጨማሪ ከቦረና ውጭ ያለው ኦሮሞ ላለመሆኑ ተጨማሪ የኦሮሞዎች የራሳቸው አፈ ታሪክ ምስክር ነው። በኦሮሞ ትውፊት “Salgan Borana, sagaltamman Garbaa” የሚል አፈ ታሪክ አለ። ትርጉሙም «ከአስሩ ኦሮሞው አንዱ ብቻ ነው፤ ዘጠኙ ገርባ ወይም ወይም በወረራየተያዘ ሕዝብ ነው።» ማለት ነው። ዛሬ ኦሮምኛ ተናጋሪ የሆነው ሕዝብ ቁጥሩ ጨምሮ የሚታየው የኦሮሞ ቁጥር ብዙ ስለሆነ ሳይሆን ከአስሩ መካከል አንዱ ብቻ የሆነው ኦሮሞ ወርሮ የያዛቸውን የተቀሩትን ዘጠኙን ቋንቋቸውን፣ የነገድ ማንነታቸውንና ባሕላቸውን በተሳካ ሁኔታ አጥፍቶ የራሱን ባሕልና ቋንቋ ስለጫነባቸው ነው።

ይህ እውነት ጀርመናዊው የታሪክ ተመራማሪ ኡልሪክ በርካምበር ከዛሬ ሀምሳ ዓመታት በፊት በአርሲ ባካሄደው ጥናት፤ ጥሊያናዊ የታሪክ ፕሮፌሰር ኢኔሪኮ ቼሩሉ ከዛሬ ሰማንያ አምስት ዓመታት በፊት በሜጫ ኦሮሞዎ ላይ ባካሄዱት ጥናት ተረጋግጧል። በዲ.ኤን.ኤ.ም ይህንን በቀላሉ ማረጋገጥ ይቻላል። የሰላሌና የአምቦ ሕዝብ የዲ.ኤን.ኤ ውጤት ዝምድናው ከምንጃርና ወይም ጅሩ ሕዝብ ጋር እንጂ ከቦረና (እወነተኛው ኦሮሞዎች) ጋር አይደለም። የጅማ ሕዝብ ዲ.ኤን. ኤ. ዝምድናው ከየምና ከካፋ ሕዝብ እንጂ ከኦሮሞ ጋር ምንም ዝምድና የለውም። በወለጋም እወነተኛ ኦሮሞዎች ከመቶ አስር አይሞሉም። ባጠቃላይ ዛሬ ኦሮምያ በሚባለው ክልል ውስጥ ከቦረና ውጭ ያሉት እውነተኛ ኦሮሞዎቹ ከብቶቻቸውን እየነዱ ከቦረና ወጥተው በየአካባቢው ለም መሬትና ውኃ ሲያገኙ ነባሩን ሕዝብ ገርባ በማድረግ አንጋፋ ሆነው የቀሩት አባገዳዎችና የነሱ ልጆች ዘሮች ብቻ ናቸው።

«ምኒልክ የማንነት ጭቆና አድርሶብኛል» እያለ ሲያላዝን የሚውለው ኦሮሞ ያስገበረው ገርባ ሁሉ ግን አይኑን ገልጦ ይህንን እንዳይገነዘብ ያ ትውልድ ያመጣብን የመንጋ ፖለቲካ ግርዶሽ ሆኖበታል። በመሰረቱ ሰው የመንጋ አካል አድርጎ ራሱን ሲቆጥር ወደ እንስሳነት ይቀየራል። እስከዛሬ ድረስ በጎሰኞች የተቋቋሙት ድርጅቶች ሁሉ ሰውን እንዳያስብ አርገው ወደ እንስሣ ሲለውጡ የኖሩ ናቸው። አንዳቸውም የኢትዮጵያ የጎሳ ድርጅቶች ለሰው ልጅ የሚመጥን ጠባይ የላቸው። የኢትዮጵያ የጎሳ ድርጅቶች ሁሉ ሰውን ባሪያ የሚያደርጉ የባሪያ ኢንተርፕራይዞች ናቸው። የባሪያ ፀባይ ለጌታው መታዘዝ፣ ስረቅ ሲባል መስረቅ፣ ግደል ሲባል መግደል ብቻ ነው። የባሪያ ሌላው ተቀዳሚ ተግባር እንደ ገደል ማሚቶ አቤት እያለ ጌታው ያለውን ሁሉ ሳይመረምር መድገም ነው። የባሪያ የሕይወት ጥሪ የራስ ፍላጎት፤ የራስ ድምጽ አለመኖር ነው። የኛ አገር የጎሳ ድርጅቶች የሰውን ልጅ ወደዚህ አሕይነት አውርደውታል። ለሰው የሚነጥን ስብስብ ግን ሁሉም ማሰቢያ ጭንቅላቱ ይሰራል፤ ስለሆነም እንደ አንድ ሰው አያስብም።

ባጭሩ ኦሮሞ ዐቢይ አሕመድ እንዳለው በጠላት ቁጥጥር ስር ወድቆ ማንነቱን እንዲያጣ፤ ቋንቋው፣ ታሪኩና ባሕሉ ተረስቶ ከሰው በታች ለመኖር እድሉ ሆኖ የቆዬ ሕዝብ ሳይሆን ዛሬ ኦሮምኛ ተናጋሪ ከሆነው ሕዝብ መካከል ከዘጠና በመቶ በላይ የሚሆነውን ኦሮሞ ያልነበረ ሕዝብ በቁጥጥሩ ስር አውሎ ማንነቱን እንዲያጣ፤ ከርስቱ እንዲነቀል፤ ቋንቋው፣ ታሪኩና ባሕሉ ተረስቶ ከሰው በታች እንዲኖር ያደረገ ሕዝብ ነው። ያልተበረዘው የኦሮሞ አፈ ታሪክና ትውፊት የሚነግረን ይህንን እውነት እንጂ ዐቢይ አሕመድ ኦነግ በፈጠራ ታሪክ ካጨማለቀው ፕሮፓጋንዳ ሳያጣራ ኮርጆ ሊያስተጋባው የሞከረውን የፈጠራ ታሪክ አይደለም!

___
ማስታወሻ፡ ዐቢይ በኦሮምኛ ባደረገው ንግግር ውስጥ ባርያን ገርባ ይለዋል። ይህ የኦሮሞኛ ቃል ባለፈው ስለ በቀለ ገርባ በጻፍሁት ጽሑፍ ላይ «ገርባ» የሚለው የኦሮምኛ ቃል ባሪያ ማለት ነው፤ በቀለ ገርባም የኦሮሞ ባሪያ እንጂ ኦሮሞ እንዳልሆነ ያወሳሁትን የሚያጠናክር ነው።

Below Single Post