OMN:Eenyu siin jedhu? Eebba Kitaaba Afaan Oromoo( March,7,2020)

OMN:Eenyu siin jedhu? Eebba Kitaaba Afaan Oromoo( March,7,2020)


SEENAA AJAA IBAA TAN KORONAYL ABIYIIN UMMATA OROMOOTIIF BOCAA JIRU TANA OBSAAN DUBBISI .

Akkuma beekamutti eega koronel Abiyiin aangooratti olbahe waaheduuta dhagayamaa jira wanni biraa tan afaan isaarrraa dhagayuu teenyuus hedduutu jira guyyaa dheengaddaa ayyaana bara 1977 dabaafii shira jeneraal Ziyaad Barreen Itiopiyaarratti hojjate jachuudhaan Abiyyiin ziidaan wareegamtootaa KHAARRA MARRATTI jaaramuu qabna je ee dubbate yaa Abiyyii dubbii namni kheysa hin beyne ija baysaa jatti Oromoon .

Dubbisi Seenaa gabaabaa kan bara 1977 Oromiyaa bahaa kutaa 4 rirratti gaggeyfame sababni isaa guddaan kan gageyfameef ummata Soomaalii kan gabroomfataa habashaa jala jiran gabrummaa jalaa baasanii akka ifiin ifbulchaniifii yoofedhan Soomaaliyatti dabaluufi ture qaabsootana keessa ummanni Oromoo kan hadhaan gabrummaa Soomaalii daran isaan machaysite qooda guddaa irraa fudhataniiti jiran kheysaahuu kutaan 4 ran harargee , baale , arsiifii nageyle boorana .

Eega Oromiyaan sirna gabroomfataa warra abasiiniyaa jalatti khuftee as ummanni oromootiifii sabaafii sablamooni biraa qaabsoo isaanii lakkisanii hafuura fudhatanii hin beekhan tuniis seenaa harka muraafii harma muraa aanoolee , murruqii calii calanqoo , seenaa jeneraal Waaqoo Guutuutifii seenaa Jaarraa Abbaa gadaa ,kan qayroo ganamaa je ee moggaase nama yaadachiifti .

Gara Ogaadeeniyaatiin seenaa jeneraal Makhtal Daahir onlf , wslf , ifii fincila diddaa gabrummaa kan ummanni Soomaalii bara 1964 gaggeyse nama yaadachiifti gara biraatiin qabsoon bara 1977 jeneraal Ziyaad Barreen Itiopiyaarratti gaggeyse sun baayyinaan kan irratti hirmaatee wareegama qaalii khafale ummata Oromoo khutaa 4 keessa qubatu jachuu nidandeenya .

Maaliif yoojatte lola qindaawaa ji a tokkotti waraana habashaa kan Mangistuu Hayla Maaramiin hoogganuma hidda isaa ciree ture sababa kanaaf milishooni habashaa kan heeraafii seera ilma namaa baratanii hin beyne qabeenya Oromoo hedduu barbadeysaniiti turan mana gubuu , beeraafii joollee akkasuma namoota dadhaboo tahan ajjeesuu , gaalaafii loon , akkasuma re ee Oromoo qalachuufii khaaniis ajjeesaa ummata Oromoo milyoona 2 tti shalagamu baqatummaadhaan Soomaaliyatti galchuu .

Ummanni Oromoo baqattummaadhaan wagaa 15 caalaa akka ifiin fedhaniifii akka biyya isaaanii lammaffaati jiraatan daldalaafii , bulchiinsaafii , barnoota kheysatti hirnaachaa yaroo jalqabaatiif bakki ummanni Oromoo itti bayyanatee hafuura itti baafate ona baldhaa Soomaaliyaa ja amu kheysa ture ummanni Oromootiifii seenaan hin dagattu .

Kana malees lafti Soomaalii bakka addi bilisummaa Oromoo itti hundoyte tahuu seenaan hin dagattu guyyaa 12 / 12 / 1962 akka sooraysi Jaarraa Abbaa gadaa mirkaneysetti seenaan kanaa olii numan jirre hanga arraatti lafti Soomaalii dahannoo baqattoota Oromoo tahuudhaan baqataa kuma 10 gayu kan heeraafii seera baqattummaa guuteetu waggaa 20 f Soomaaliladiifii puntilaandii , jabuutii kheysatti argama .

Kana malees waan ajaa ibaa beeraafii joolleen abboottiin isaanii qaabsoo oromoo olf ifii iflo dhaan hoogganamtu kheeysatti abboottii isaanii dhabaniifii kanneen mootummaan habashaa qabeenyaafii lafa isaanii duraa saamtee jiruun hiyyooman kumaatamaan kan lakkaawamu Soomaalilaandii , puntilaandiifii jabuutii kheysaa dhoortoo khadhachaa jiran osoo maqaaf Oromoon Itiopiyaa bulchaa jirtuu qaaniifii salpinni khanaa olii eysa jira ?

Gara biraatiin waraani habashaa khan Mangistuu Hayla Maaramiin hoogganumu jibbaan isaan ilmaan Oromootiifii Soomaaliidhaaf qaban lakkaawamee hin dhumu seenaatu hima lafaatu hima mukhaafii citaatu hima hamma feene badhaadhina argannuus waan laayotti dagatamuumiti inumaahuu mana barnootaatiifii yuniversitii kheysatti baratamuu qabdi .

Eega Ziyaad Barreen cape booda bara 1991 tti yaroo 2 ffaa ummanni Oromoo gara biyya isaa deebi uuf diida baldhaa diida waaleed ja amu eega gayan booda waraani habashaa dura dhaabbatee ummanni khuni najisaa siyaasaa Soomaaliitiifii olf ifii iflo , wslf faan waan faalaniif je ee lafa gadabuursaa tan dharwanaajee ja amtutti walitti qabee waraana kumaatamaan lakkaawamu diida waaleed kheysa baldhisee nama dhiiraa qayroofii qarree baqataa kheysaa aloolachuudhaan nama kum 50 caalaa boolla guddoo khaambii hammareysaa geysee achitti fixe seenaatu ragaadha .

Oromoon yoomiyuu taanaan hin iraanfatu seenaa fokkottuu Amaarsaan Amaaraa dhufaa dabraan nama kheenyarratti hojjateefii tan arraantana Oromiyaarratti mirga guutuu argatee alaafii kheysaan nurratti bookkisaa jiruutu daran garaa nama laaleysa dhiyni qayroofii qarree qarree Oromiyaa haala khanaan bilaash tahee hin hafu guyyaan jijjiirama dhugaa nidhufa qaabsoon itti fufa inshaa Allaah .

Barreysaan Abdul Kariim Haashii .

Cabdi Kariin Xaashi


Oromo Diaspora Media