Maccaaf Tuulamaa Association (MTA): ዛሬን ትላንት ላይ ሆኖ የፃፈው ተቋም ተመለሰ!!

Maccaaf Tuulamaa Association (MTA): ዛሬን ትላንት ላይ ሆኖ የፃፈው ተቋም ተመለሰ!!

The an historic Maccaaf Tuulamaa Association (MTA) re-launched it’s office in Oromia’s capital Finfinne today, after having been exiled for a decade and half. The pioneering pan-Oromo organization had to endure the bad fate of being closed, its properties confiscated, its leaders and members killed, prosecuted and/or exiled by all the three Ethiopian regimes in the past, i.e., the imperial, the derg and the woyyane regimes. But it never gave up!

Our good friend Solomon Seyoum’s take titled “ዛሬን ትላንት ላይ ሆኖ የፃፈው ተቋም ተመለሰ” is a good read on this:

Girma Gutema

ዛሬን ትላንት ላይ ሆኖ የፃፈው ተቋም ተመለሰ

(ዛሬም አለመቻል ተሰማኝ፤ ከብዙ ጊዜ በፊት ለመታደም የቋመጥኩለት ውሎ አምልጦኛል፡፡ አለመቻል ውበት የላትም፡፡)

ሜጫና ቱለማ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት እኩያ (Hiriyaa) ነው፡፡ የታሪክ አጋጣሚ ይሁን አይሁን ባላውቅም ሁለቱም አንድ ችግር ተጋርተዋል፡፡ “political fixation” ብለው ጥሩ ነው፡፡ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ሲመሠረት፣ ብዙዎቹ የአፍሪካ አገራት የቅኝ ግዛት መከራ ገፊዎች ነበሩ፡፡ በመሆኑም ድርጅቱ የምስረታውን ስበት ፖለቲካዊ አደረገ፡፡ ነገር ግን ሀገራቱ፣ ብዙም ሳይቆዩ ነፃነታቸውን ተጎናፀፉ፡፡ ድርጅቱ ግን ለብዙ አስርተ አመታት አሁን መልስ ያገኘው ጥያቄ በፈጠረው የፖለቲካ ጉዳይ ላይ ተቸንክሮ ቀረ፡፡ ከእንቅልፉ ሲነቃ፣ ነፃነት ማለት ኢኮኖሚም ጭምር መሆኑን ተረድቶ ወደ አፍሪካ ህብረት ተቀየረ፡፡

ሜጫና ቱለማ፣ ቢያንስ በኦፌሴል፣ ፖለቲካዊ ግብ ይዞ መመስረት አይችልም ነበር፡፡ በመሆኑም፣ ማህበራዊ አጀንዳዎችን እየጠቃቀሰ (እንደ ከፍ ያለ መረዳጃ እድር) ተመዘገበ፡፡ በተግባር ግን ፖለቲካዊ ጉዳዮች የድርጅቱ ተግባራት ሲሆኑ ጊዜ አልወሰደም፡፡ የፖለቲካ ስርዓቶቹም (የዘውዱ፣ የደርግ፣ እና የህወሓት/ኢህአዴግ) በስጋት ሲወስዱት ጊዜ አልወሰደባቸውም፡፡ ማህበሩም እየወደቀ እየተነሳ የፖለቲካ ዘሩን ዘራ፡፡ (በማህበሩ ደንብ እንደተቀመጠው ብዙ መንገድ፣ ብዙ ት/ቤት፣ ብዙ የመጠጥ ውሃ … አልሰራም፡፡) በውጤቱም በቀጥታ ከተገበራቸው ይልቅ፣ በተዘዋዋሪ ያስገኘው ውጤት በለጠ፡፡ ወጣቶቹ አባላቱ በብሔሩ ላይ የደረሰውን ጥምር ጭቆና (የብሔር እና የመደብ) በመረዳት የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች እየመሰረቱ ታገሉ፡፡ በተለይ የብሔር ጥያቄን ያነገበው ቡድን ተሳክቶለት፣ ይኸው ዛሬ ከዶ/ር ሞጋ ፍሪሳ እስከ ጀዋር መሀመድ ታድመዋል፡፡

ፖለቲካው አነሰም በዛ፣ መፍትሄ አግኝቷል፡፡

ማህበሩ፣ በወቅቱ በኦፌሴል የዘረዘራቸው (እና የብሔሩ ፈተና የነበሩ) ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ማነቆዎች ግን ከየዘመናቸው መዋቅር ጋር ሲናያቸው ባሉበት ናቸው፡፡

ሆኖም፣ ማህበሩ እርምጃ ከመጀመሩ በፊት መዋቅራዊ እና ኢ-መዋቅራዊ ፈተናዎችን ተንትኖ መረዳት እና መፍትሄ መዘርዘር መቻል አለበት፡፡ ትልቁን ልምድ የማህበሩ ሁለተኛ ትውልድ ከሆነው ጀዋር መሀመድ መውሰድ ይችላል፡፡ ጀዋር ዛሬ የምናየውን ሁሉ የሰራው፣ መጀመሪያ ተጨንቆ መዋቅራዊና ኢ-መዋቅራዊ እውነታዎችን በመገምገሙ ነው፡፡

ለምሳሌ ያለ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ መዋቅር ሽግግር እውነተኛ ነፃነት እንደማይኖር ተረድቶ ትኩረቱን ይስጠው፡፡ ህወሓትን ታግሎ የጣለው ቄሮ/ቃሬ ያገኘውን የፖለቲካ ነፃነት (naked political freedom) ወደ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ነፃነት ይቀይር ዘንድ የማስቻል ከባድ የዘመናችን ኃላፊነት አለበት፡፡ ወዲያውም የኦሮሚያን ፖለቲካ ያጨናነቀው የሰው ኃይል ሌላም አበርክቶ አስቻይ መንገድ መኖሩን ተረድቶ ብክነቱን ያስቀር ይሆናል፡፡

ካለንብ ተጨባጭ ሀገራዊ እውነታ የተነሳ፣ በማህበራዊ አቀጣጣዮች (Socialization agents) በኩል ያሉብንን ክፍተት በብዙ መልኩ የመሙላት ኃላፊነትም ከፊቱ አለ፡፡ የማህበረሰብ—መንግስት ግንኙነት ሚዛን በማስጠበቅም ድርሻው ከፍ ያለ ነው፡፡ በተለይ፣ በእኛ ደረጃ ባለ ሀገር፣ ብዙ ጊዜ እንደሚገጥመው፣ መንግስት ለሁለቱ አካላት ግንኙነት የጨዋታ ህግ ያለመገዛት ተፈጥሯዊ ባህሪውን ለመቆንጠጥና ለመግራት ይረዳል፡፡ የስሙ ግዝፈትም በዚህ ልክ እንዲጠበቅበት ያደርጋል፡፡

ማህበሩ፣ በሞናርኪ ዘመን እድሜው እንኳ፣ ከስሙ ውክልና በላይ ሄዶ፣ ከአቻ ድርጅቶች (ለምሳሌ የወሎ ህብረት)፣ እና የሌሎች ባህል ቡድኖች ተወላጆች (ማሞ ኮምኦልቻ ከጌዲኦ፣ አባይነህ ፊኖ ከጋሞ፣ ሙሉ ሙጃ ከወላይታ፣ ወልደ አማኑኤል ዱባለ ከሲዳማ… ) ጋርም መልካም ግንኙነት እና በአባልነት ያስተናግድ ነበር፡፡ ዛሬ ደግሞ ያለውን የብሔር፣ የሀይማኖት፣ የማህበራዊ … ንቃቃቶችን ከኦሮሞ ባሻገር የማከም ከባድ ኃላፊነት ከአንጋፋነቱና የኦሮሞ ፖለቲካ አሁን ከደረሰበት አንፃር ግዴታው ይሆናል፡፡ እዚህ ላይ አንድ ማንሳት የምፈልገው ጉዳይ፣ በ1990ዎቹ በማህበሩ ውስጥ የታየው አካባቢያዊ ማንነትን መሠረት ያደረገ የመከፋፈል አሳፋሪ ተግባር ፈፅሞ ሊታይ አይገባም፡፡
ከንጥል እይታ (singularity) መሻገር አለበት፡፡

ማስታወሻ

የማህበሩ ታሪክ ፀሀፊ፣ አየለ ዘውገ (ኦላና ዞጋ) ወፍ ዘራሽ እንዳይመስለን፤ አባቱ ዘውገ ቦጅኣ የማህበሩ ቀኝ እጅ ነበሩ። እሱስ መች የዋዛ ነበር፤ በ1966 ዓ.ም. ትንፋሽ የሚበጥሰውን ፉክክር አልፎ (ከዳዊት ዮሀንስ—በቅርቡ ያረፈው አፈ ጉባኤ ጋር ነበር የተወዳደረው)፣ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተማሪዎች ህብረት የህግ ጉዳዮች ኃላፊ ነበር፡፡ (በወቅቱ አቦማ ምትኩ፣ የህብረቱ ፀሀፊ ነበር፡፡)

Waldaan Maccaaf Tuulamaa hundee sabboonummaa Oromooti. Qabsoo dhaabota Oromoo fi Qeerroof bu’urri waldaa kana ture. Abbootiin Oromoo bara waldaa kana gad dhaaban ture, ‘Gabrummaa hiddaan buqqifna, dadhabnu ilmaan itti guddifna’ jedhanii kan lallaban. Abbootiin gariin lubbuun dabaranillee, gariin har’ayyuu lubbuun jiraatanii ilma guddifatan of gidduu kaa’anii mul’achuun nama gammachiisa. Waldaan Maccaa Tuulamaa qehee itti dhalate Shaggaritti deebi’ee banamuu isaan baga gammanne!

Yaya Beshir


Gafiin ABO gaafataa ture tokko isa kana. Kan hafes suutuma suuta deebii argata abdiin qaba! Gaafiin ummata oromoo deebii argannaan ABO aangoo irraa dhimma hin qabu. Kaayyoon dhaabichaa ummata aangessuuf malee ofii aangoo qabachuuf miti.

Jaal daawud ibsaas kan inni cichee qabsoo gaggeesaaruuf gaafii ummata oromootu hin deebi’iiniifi. Umrii kanatti silaa kabajaan sooramuu qabature malee baalagoota worra sammuu dhiphootiin arabsamuu hin qabuture.

Paartiileen maqaa oromootiin bixilaman banamuu waajira kanaa guyyaa tokko gaafatanii hin beekanu eenyu akka dhugaan oromoof qabsaahe hadha isinii galuu baatus,oolee bulee isiniif gala. Oromookoo baga gammaddan!

Mirgi ummata oromoo kaba jamnaan WBOs boraatii dhiisee waan dhagaa boraafatuuf hin qabu akkuma keessan mana gaarii keessatti siree gaarii irra rafa.

Oromiya Biyyako