Jila ABO biyya keessa jiran dhimma WBO hiikkachiisuu irratti Jaal Ibsaa Nagawoo fi Jaal Toleeraa Adabaa akkas jedhan:

21/8/2018

Jila #ABO biyya keessa jiran dhimma #WBO hiikkachiisuu irratti Jaal #IbsaaNagawoo fi Jaal #Toleeraa Adabaa akkas jedhan:

“Kaayyoon ABO hooggantoota biyyatti galchee waraana immoo hidhannoo hiikkachiisuu miti.uummatni #tika hin qabne laafaadha.yoo diinni yaada badaa yaade humna yeroosuma ofirraa qolachuu danda’u qabaachuu qabna.waraana of- harkaa qabnu hiikkachiisnee bittinneessuu mitii raayyaa ittisa biyyaa keessatti illee gaheen Oromoon qabu akkuma lakkoobsa isaa ol-aanaa ta’uu haala qabaatu irratti mootummaa wajjin dubbachaa jirra. Oromoo haga ammaatti kan dadhabsiise waliif galuu dhabuu isaa caalaa meeshaa dhabuu isaati.waraana keenya mitii uummatni keenya illee sirriitti meeshaa qabaachuu qaba. Isa kana irratti cimsinee hojjachaa jirra. uummatis kana hubatee obsaan dhaaba isaa eeggachuu qaba. Yaadni ibsa yeroo darbee irratti kenname dogoggora.”

IUOf!

Tulluu Hiyyeessaa


Adisuu mal jechaa jira WBO NI hikachisan jedha sa,a No No inuma hin yadiin tole mee mal jatan oromoo dhimma kan irati irrati hirmadha

ዘር የሚባል ነገር በመከላከያ እንዳታሰሙኝ
ትግራይ አማራ ኦሮሞ ዓፋር ሱማሌ እዚህ አይሰራም ብለዋል ጀኔራል ሰዓረ መኮንን ።
የፓርቲ ሸኩቻ ለኛ አይመለከተንም እኛ የሚመለከተን ህገ መንግሰቱ መጠበቅ ነዉ ።
ይሰማል አደል?
በሉ ሼር ማድረግ አትርሱ


ምክትል ከንቲባ ኢንጂነር ታከለ ኡማ በአዲስ አበባ የኢድ አል አድሃ (አረፋ) በዓል ሲከበር ያደረጉት ንግግር


#የኦሮሞ_አማርኛ_ቛንቛ_መማር_የትምህርትን_ጥራት_ደረጃ_አይጨምርም_አይቀንስም
========\\===~~~~~
የምንመራው በፌዴራሊዝም ሥርዓት እንደመሆኑ የፌዴራል መንግሥቱ የየክልሎችን ሕዝብ ጥያቄ ከማስተናገድና መልስ ከመስጠት ውጪ የተለየ ሕዝብ የለውም ። ኦሮመኛ እኩል ከአማርኛ ጋር የፌዴራል ሥራ ቛንቛ ይሁን ብሎ ጥያቄ ያቀረበ የኦሮሞ ሕዝብ ነው ፣ አማርኛ ከአንደኛ ክፍል ጀምሮ
በየኦሮምያ ትምህርት ቤት እንድሰጥ ማን ነው ጥያቄ ያቀረበው ? በኦሮሚያ የሚኖሩት አማራዎች ናቸው እንዳንል በራሳቸው ቋንቋ የመማር መብታቸው ተከብሮ በአማርኛ እንዲማሩ ተፈቅዶላቸው እየተማሩ ነው፣ ይልቁንስ እውነት ይህ ውሳኔ ተወስኖ ከሆነ መንግሥት ከወዲሁ ኦሮምኛ የፌዴራል የስራ ቋንቋ ይሁንልን የተባለውን ጥያቄ ለማምከን እንደምክንያት ለመጠቀምየወሰኔ ውሳኔ አድርጌ እወስዳለሁ ምክንያቱም አማርኛ መናገር ስለምትችል ኦሮምኛ የፌዴራል ሥራ ቋንቋ ይሁን ማለት አያስፈልግም ይልሃል ፣ኦሮመኛ ቛንቛ በመቀነስ ወይም ኦሮሞ አማርኛ ስለተማረ የትምህርት ጥራት ደረጃ አይጨምርም አይቀንስም፣ስለዚህ መንግሥት ይህንን ውሳኔ ወስኖ ከሆነ ወጥ ባይረግጥ ጡሩ ነው ባይ ነኝ

Via: Temesgen Gemechu


‹‹ የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት መርህ ›› መችና በማን መነጨ ?
የሶቭየት ኅብረት ሪፑበሊኮች ለምን ተበታተኑ ?
በላይ በጠቀስኩት ጉዳይ ላይ በታሪክ የተመዘገበውን እውነት ማጋራት የፈለግሁት ‹‹ በአንድነት (unity) ሥም ›› የአንድ ወጥነት ፖለቲካ አራማጅ ምሁራን የብሄረ ብሄረሰቦችን አሰፋፈር መሠረት ባደረገው (ያውም ያልተሟላ) ፌዴራሊዝም ላይ ላልፉት 27 ዓመታት ሲሰነዝሩ ለቆዩትና ዛሬም ለሚሰነዝሩት ግትር ተቃውሞ በምክንያትነት የሚያቀርቡት ‹‹ የሃሳቡ ጠንሳሾች ጆሴፈ ስታሊንና ቭላዲሚረ ሊች ሌኒን ናቸው እና ይህ መርህ ለሶቭየት ኅብረትም አልበጃትም ›› የሚል ስለሆነና ከትናንት በስተያም በታከሲ በመጓዝ ላይ እያለሁ ሁለት ‹‹ ምሁራን ይህንኑ በታላቅ ድፍረትና ኩራት ሲያብራሩ በመስማቴ ነው ፡፡ የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት መርህ በድፍረት እንደሚዋሸው ‹‹ ከስታሊን ወይም ከሶሻሊስት አብዮት ጋር ›› ምንም ግንኙነት የሌለውና ኦስትሮ-ሀንገሪው ንጉሥ አርክዱክ ፈራንቺስ ፈረዲናንድ ሰርቢያን ለመውረር አውጆ በመካከሉ የግዛቱን የሰርቦች ይዞታ እየጎበኘና ይህ የንጉሡ እርምጃ ሰርቦችን እንደሚያረጋጋቸው እየታሰበ ባለበት አንድ የሰርብ ብሔርተኛ ወጣት በንጉሡና በሚስቱ ላይ ተኩስ ከፍቶ ስለገደላቸው ኦስትሮ-ሀነጋሪ በሰርቢያ ላይ ባወጀችው ጦርነት የተቀሰቀሰውና አሜሪካም በንግድ መርከቧ በጀርመን ተዋጊዎች መመታት ምክንያት የተቀላቀለችው የአንታንት (Entente) እና በጀርመን የሚመራው የሦስትዮሽ የጦር ቃል ኪዳን ኅብረት (The Triple alliance) የተፋለሙበት ‹‹ አንደኛው የዓለም ጦርነት ›› በአንታንት (Entente) ኃይሎች አሸናፊነት እንደተጠናቀቀ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ውድሮው ዊለሰን በቨረሳለሱ ጉባኤ ላይ በሦስት ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ተመሥርቶ ባቀረባቸው ባለ 14 ነጥቦች የስምምነት ሃሳቦች ውስጥ የተካተተና በአንታንት (Entente) ኅብረት መሥረት ላይ የተቋቋመው የመንግሥታቱ ማኅበር የተቀበለው ነው ፡፡
የአንታንት (Entente) የጦር ቃል ኪዳን ኅብረት ኃይሎች በመጨረሻም የጦር ኃይሎቻቸው በአንድ ወጥ አመራር ስር እንዲገቡ ወስነው ለዚህ ኃላፊነት ፈረንሳያዊውን ማርሻል ፈረዲናንድ ፋውሽን በመምረጥ ውጊያው ቀጥሎ እ. አ. አ. በጸደይ ወራት በ1918 ማገባደጃ ላይ የአሜሪካና የካናዳ ጥምር ሠራዊት መጠነ ሰፊ ጥቃት ሲከፍት የጀርመን ሰራዊት መሰበርና ማፈግፈግ ጀመረ ፡፡ የኦስትሮ–ሀንገሪ ተዋጊዎች ተጨማሪ ጦር እየጠየቁና የጀርመን ተዋጊዎችም ድል የመሆናቸውን አይቀሬነት ለመንግሥታቸው እያሳወቁ ባሉበት በጀርመን ውስጥ አመጽ ተቀጣጥሎና ንጉሡ ዳግማዊ ዊሊያም ወደ ሆላንድ ተሰዶ ሥልጣኑን የተቆጣጠሩት ሪፐብሊካኖች የጀርመንና የኦስትሮ-ሀነገሪ ሰራዊት የተወሰነ የፈረንሳይን ግዛትና ቤልጂየምን እንደያዘ የጦር አቁም ስምምነት ሃሳብ በማቅረባቸው ጦርነቱ ቆሞና የጀርመንና የኦስትሮ-ሀነገሪ ሰራዊት የተወሰነ የፈረንሳይን ግዛትና ቤልጂየምን ከመልቀቁ በፊት ጀርመን ሪፐብሊካዊ መሪዎች የሰላም ስምምነት ሃሳቦች አቅርበው በተለይም በአሜሪካው ፕሬዚዳንት በውድሮው ዊልሰን በተገባላቸው ቃል መሠረት የኅብረት ሰራዊታቸው የፈረንሳይንና የቤልጂየምን ግዛቶች ለቆ ወጣ ፡፡ የሪፐብሊካዊት ጀርመንና የኦስትሮ-ሀነገሪ ተዋጊዎች የፈረንሳይን ግዛቶችና ቤልጂየምን ለቀው እንደወጡ በጥቂት ሳምንታት ውስጥ የዘመኑ ‹‹ አራቱ ታላላቆች ›› የነበሩት የአንታንት (Entente) ኅብረት አገሮች መሪዎች የእንግሊዙ ጠቅላይ ሚኒስትር ዴቪድ ሊዮድ ጆርጅ ፣ ‹‹ የፈረንሳዩ ነብር ›› የሚሰኝ ቅጽል የተሰጠው ጠቅላይ ሚኒስትር ጂኦርጅስ ከሊሜንሶ ፣ የኢታሊያው ጠቅላይ ሚኒስትር ቪቶሪዮ ኦርላንዶ እና የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ውድሮው ዊልሰን በፓሪስ ቨርሳሊስ ውስጥ የሰላም ስምምነት ጉባኤ ተቀመጡ ፡፡ የአሜሪካው ፕሬዝደንት ውድሮው ዊለሰን ከአዲሶቹ የጀርመን ሪፑብሊካዊ መሪዎች ጋር ተደራድሮ እነርሱ ባለተገኙበት የቨርሳሊሱ የሰላም ስምምነት ጉባኤ ለአንታንት (Entente) የጦር ቃል ኪዳን ኅብረት መሪዎች ያቀረባቸው የስምምነት ሃሳቦች ፣ (1) በዓለም አቀፍ ችግሮች ፣ (2) በልዩ አገራዊ ችግሮች እና (3) በዓለም አቀፍ ሰላም ጥበቃ ድርጅት አስፈላጊነት ዙሪያ ያተኮሩና 14 ነጥቦችን የያዙ ነበሩ ፡፡ የዊልሰን በሦስት ዋናዋና ጉዳዮች ላይ የተመሠረቱ ባለአሥራ አራት ነጥቦች የሰላም ስምምነት ሃሳቦች
1. ከጦርነቱ መንስኤዎች አንዱ አገሮች የሚፈጽሙት ሚስጥራዊ ስምምነት በመሆኑ ይህ ዳግም እንዳይደረግ ፣
2. ዩ. ኤስ. አሜሪካ ወደ ጦርነቱ የተቀላቀለችው በሰላማዊ ገዞ ላይ የነበረ መርከቧ በጀርመን ወታደሮች በመመታቱ ስለሆነ አገሮች የባሕር መሥመሮችን ያለማንም ጣልቃ ገብነት በነፃነት እንዲጠቀሙ ፣
3. ከፍተኛ የሸቀጥ አቅርቦት የንግድ ልውውጡን በማቀጨጭ በአገሮች መካከል ጤናማ ያልሆነ ስሜት እያስከተለ በመሆኑ እንዲወገድ ፣
4. የምድርና የባሕር ጦር ኃይል ቅነሳ እንዲደረግ ፣
5. የቅኝ ግዛት ማስፋፋት ዘመቻ እንዲቆም ፣
6. አዲሱ የሩሲያ ሶሻሊስታዊ መንግሥት በአገሩ ጉዳይ ጣልቃ እንዳይገባበት ፣
7. ለቤልጂየም ልዩ ድጋፍ እንዲደረግ ፣
8. የአልሳሽ-ሎሬን ግዛት ለፈረንሳይ እንዲመለስ ፣
9. ኢታሊያዊያን የሚኖሩበት የኦስትሮ–ሀንገሪ ግዛት ለኢታሊያ እንዲሰጥ ፣
10. በኦስትሮ–ሀነገሪ አገዛዝ ስር የቆዩ ሕዝቦች የራስን እድል በራስ በመወሰን መብት መርሕ ነፃ እንዲወጡ ፣
11. የኦስተሮ–ሀንገሪ የሰርቦች ክልልና የሮማኒያ ወሰን ግዛቶች ለሰርቢያና ለሮማኒያ እንዲሠጡ ፣
12. በቱርክ አገዛዝ ስር በግጭቶች ውስጥ የቆዩ ሕዝቦች የራስን እድል በራስ በመወሰን መብት መርሕ ነፃ እንዲወጡ ፣
13. ከባሕር በር ጋር የሚያገናኝ ኮሪደር ያለው የፖላንዳዊያን ነፃ መንግሥት እንዲቋቋም ፣
14. የመንግሥታት ማኅበር (Lgue of Nations) እንዲቋቋም ›› የሚሉ ናቸው ፡፡
በቨርሳሊሱ የአራቱ ኃያላን የሰላም ስምምነት ውሳኔ መሠረት የመንግሥታት ማኅበር (Ligue of Ntions) ተመሥርቶ ተግባራዊነቱ አናሳ ቢሆንም በፈረንሳይ ፣ በታላቋ ብሪታኒያና በጃፓን የተያዙትን የቀድሞ የጀርመን ቅኝ ግዛቶች በውክልና ሥርዓት (Mandate system) እንዲቆጣጠር ስምምነት ላይ ተደረሰ ፡፡ የአልሳሽ-ሎሬን ግዛት ለፈረንሳይ እንዲመለስ ሲደረግ በኢታሊያና በኦስትሮ-ሀንገሪ መካከል ከሚገኘው የኦስትሮ-ሀነገሪ ግዛት ውስጥ የኢታሊያዊያንና የእስላቮች መኖሪያዎችን ጨምሮ አመዛኙ ለኢታሊያ ሲሰጥ ከቀሪው የኢምፓየሩ ግዛት የኦስትሪያ ፣ የሀንገሪና የቼኮስሎቫኪያ ነፃ አገሮች ድንበሮች ተከለሉ ፡፡ በኦስትሮ-ሀነገሪ ኢምፓየር ስር የነበረው የሰርቦች ይዞታ ወደ ሰርቢያ ተከልሎ በሰርቢያ ማእከልነት ቦስኒያን ፣ ሄርዞጎቪኒያንና ዩጎስላቪያን ያጣመረው የዩጎዝላቪያ ነፃ መንግሥት ሲመሠረት የሮማኒያ ግዛትም ሮማኒያዊያንን በሙሉ እንዲያቅፍ ተደረገ ፡፡ በኦስትሮ-ሀንገሪ ፣ በጀርመንና በቀድሞዋ ሩሲያ ከተያዙ ግዛቶች ላይ የባህልና የቋንቋ ትስስርን መሠረት በማድረግ በተፈጸመ ቅነሳ የፖላንድ ነፃ መንግሥት ተፈጠሮ በውድሮው ዊልሰን የሰላም ሃሳብ መሠረት ወደ ነፃውና የባሕር ዳርቻው የሚያመራ ኮሪደር በጀርመን ግዛት ውስጥ እንዲያልፍ ተደረገ ፡፡ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ውድሮው ዊልሰን ካቀረባቸውና በሦስቱ ኃያላን ዘንድ ተቀባይነት ካገኙለት የሰላም መርሆች መካከል በዓለም ሕዝቦች ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያ የሆኑትና ‹‹ እንደኦስትሮ-ሀነገሪና ቱርክ ባሉት ሀገሮች ውስጥ ከፍላጎታቸው ውጭ በመገዛታቸው በዘወትር ቅራኔና ግጭት ውስጥ የሚገኙ ሕዝቦች የራሳቸውን እድል በራሳቸው በመወሰን መብት ነፃ እንዲወጡና ለዓለም ሰላም መጠበቅ የመንግሥታት ማኅበር (Ligue of Ntions) እንዲቋቋም ›› የሚሉት ዋነኞቹ ነበሩ ፡፡
ከጀርመን ግዛት ላይ የፖላንድ ስላቮች የሰፈሩበት አካባቢ መቀነሱ አንሶ በጀርመን ግዛት ውስጥ የሚያልፍ የባሕር በር ኮሪደር ለአዲሲቱ ፖላንድ መሰጠቱ በጀርመናዊያን ዘንድ ሁለተኛውን ተጨማሪ የቁጭትና የበቀል ስሜት ፈጠረ ፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታም ከቱርክ ግዛት ላይ የአረብና የፐርሺያዊያን ክልሎች ተቆርጠው በፈረንሳይና በእንግሊዝ ጥበቃ ስር ጆርዳንን ፣ ሊባነንን ፣ ኢራቅንና ኢራንን የመሳሰሉ አዳዲስ መንግሥታት ተቋቋሙ ፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ የተመሠረተው የመንግሥታት ማኅበር (League of Nations) ‹‹ የራስን እድል በራስ የመወሰን መብትን መርህ ›› የተቀበለውና ከሁለተኛው ‹‹ የዓለም ጦርነት ማግሥት የተቋቋመው የተባበሩት መንግሥታትም (United Nations) ይህንኑ ምርህ ተቀብሎ እያራመደ የሚገኝ ሲሆን ፣ ሌኒንም ሆነ ስታሊን የፊነላንድን ነፃነት ከመቀበላቸው ባሻገር በተለይም ስታሊን የመርሁ መዘዝ ወደ ሶቭየት ኅብረት እንዳይሻገርና ኮምዩኒሰታዊው ሥርዓት ቀዳሚዎቹ ነገሥታት በኃይል የያዙዋቸውን ሕዝቦች ወይም ግዛቶች እንዳያጣ ሌኒን ደነቀለትን ‹‹ የብሔር ብሔረሰቦች መመዘኛ የክልላዊ ራስገዝነት (Regional outonomy) ንድፈሃሳብ ቀመረ እንጂ ‹‹ በአንድነት ሥም ›› አንድወጥነት ናፋቂ ፖለቲከኞቻችን በድፍረት እንደሚነግሩን ‹‹ የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት መርህን ›› አላመነጨም ፡፡ በስታሊን ንድፈሃሳብ ላይ በመመሥረት የተዋቀረው የሶቪየቶች አገዛዝም ከቀዳሚዎቹ ንግሥታት አገዛዝ የሚለየው በኮምዩኒስት ፓርቲ በመመራቱ ብቻ ነው ፡፡ ለምሳሌ የራሱ የስታሊን የትውልድ አካባቢ የሆነውን ጆርጂያነ (ግሩዚን) ብንወስድ የክልሉ ፕሬዝዳንትና እስከቀበሌ ደረጃ ያሉት የአስተዳደር ባለሥልጣናት የጆርጂያ ተወላጆች ቢሆኑ ‹‹ በወዛደሩ አምባገነንት ›› መርህ መሠረት መገለጫው ኮምዩኒስት ፓርቲው ስለሆነና ከፓርቲው መሠረታዊ ድርጅት እስከ ጆርጂያው ማዕከላዊ ኮሚቴ ድረስ ክልልን ሳይሆን ርእዮትን መሠረት አድርጎ በመዋቀሩ የክልሉን ፓርቲ የሚመሩት ሩሲያዊያን ክልሉን ከቀበሌ ጀምሮ ይመሩት ነበረ ማለት ነው ፡፡ የክልላዊ ፍድራሊዝም ተቃዋሚዎች ‹‹ ፍድራሊዝም ሶቭየት ኅብረትን እንደበተነ ›› 27 ዓመት ሙሉ የሚነግሩን በዚህ መልክ በኮምዩኒስት ፓርቲው ተቀፍድዶ የተያዘውን የይስሙላ ‹‹ ክልላዊ ራስገዝነት (Regional outonomy) ›› በተግባር ግን አንድ ወጥ አገዛዝ ሲሆን ፣ ለሶቭየት ኅብረት መበታተን ዋነኛው መንስኤም ይኸው ነው ፡፡

Biru Tsegaye


Eid Mubarak Walaloo MashaAllah

waan akkana bareedu mee laalaa