CONFIDENTIAL DOCUMENT : ፕሮጀክት (አጀንዳ) 2030 አማራውን እንደገና አስተካክሎ መበየን

CONFIDENTIAL DOCUMENT

ፕሮጀክት (አጀንዳ) 2030 አማራውን እንደገና አስተካክሎ መበየን

• ዳንኤል ክብረት (ጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮ)
• ዶ/ር ዮናስ ተስፋ (አማራ ምሁራን መማክርት ጉባኤ)

ጥር 2012

የፕሮጀክቱ ዳራ

የሀገራችንን የቅርብ ዘመን(ከ1966 በኋላ) ፈተና ምንጩን ስንመለከት በአንድም ሆነ በሌላ በኩል በ1960ዎቹ መቀንቀን ከጀመረው የብሔር ጥያቄ (nationalist question) ጋር በእጅጉን የተቆራኘ ሆኖ እናገኛዋለን፡፡ በዚያን ወቅት ይቀነቀን የነበረው የብሔር ጥያቄ መነሻው ኢትዮጵያ የተለያዩ ቋንቋዎች እና ባህሎች የሚኖሩባት ሀገር ሆና ሳለ ጎልቶ የሚታየው የአንድ ወገን ባህል እና ቋንቋ ነው የሚል ቅሬታ ነው፡፡ ውሎ አድሮ ግን ይህ ጥያቄ ይዘቱ፣ መገለጫው(ቅርጹ)ና አመክንዮው እየበዛ እና የተለዋወጠ ሄዶ የኢትዮጵያን የሀገረ መንግሥት ሂደት እና ታሪክን የሚገዳደርበት ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ በዚህ የተነሳ የተለያዩ አሰላለፎችን ፈጥሯል፡፡

በአንድ በኩል የኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት ግንባታ የአንድን ወገን ማንነት አግዝፎ የሌሎችን ማንነት በመጨፍለቅ የተከናወነ እና ብሔራዊ ጭቆናን ያነገሠ በመሆኑ ብሔራዊ ጭቆናው መሠረታዊ በሆነ መልኩ ሊወገድ እና ሁሉም የሀገሪቱ ሕዝቦች በእኩልነት ቋንቋቸው፣ ባህላቸው እና ብሔራዊ ማንነታቸው ተክበሮ ራሳቸውን በራሳቸው እያስተዳደሩ የሚኖሩበት ሥርዓት ሊፈጠር ይገባል የሚል አለ፡፡

በሌላ በኩል የኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት የተመሠረተው ራሳቸውን ችለው ይኖሩ የነበሩ ሕዝቦችን በኃይል ቅኝ በመግዛት እና ይኖሩበት የነበረውን ሀገር በማፍረስ እና ብሔራዊ ማንነታቸውን፣ ቋንቋቸውና ባህላቸውን በመጨቆን የተከናወነ በመሆኑ እነዚህ ሕዝቦች ከፈለጉ ተገንጥለው የራሳቸውን ሀገረ መንግሥት እንዲመሠርቱ ዕድሉ ሊሰጣቸው እንዲሁም በኢትዮጵያ ውስጥ መቆዬት ከፈለጉ ብሔራዊ ማንነታቸው እና ራስን በራስ የማስተዳደር መብታቸው ተከብሮ ሊኖሩ ይገባል የሚል ነው፡፡

ሁለቱንም አሰላለፎች በዋናነት የሚለያዩባቸው መሠረታዊ ጉዳዮች ቢኖሩም በጨቋኝ-ተጨቋኝ ትርክት ላይ የተመሠረቱ መሆናቸው አንድ ያደርጋቸዋል፡፡

በመጀመሪዎቹ ጊዜያት ላይ ጨቋኝ ተብሎ ይገለጽ የነበረው የፊውዳሉ ሥርዓት ቢሆንም ቅሉ ኋላ ላይ ግን ‹አንዴ የአማራ ገዥ መደብ (ከአማራ የወጡ ገዥዎች)› ሌላ ጊዜ ‹የአማራ ሕዝብ› በአጠቃላይ በጨቋኝነት እየተፈረጀ መጥቷል።

የብሔር ጥያቄንም ሆነ የፊውዳሉን ሥርዓት የነቀነቀውን የመሬት ላራሹን በተመለከተ አንድ የሚዘነጋ ጉዳይ አለ፡፡ ከእነዚህ ሁለት ጥያቄዎች ግንባር ቀደም አቀንቃኞቹ የአማራ ሕዝብ ልጆች እንደነበሩ ተረስቷል፡፡

እነዚህን ሁለት ጉዳዮች አቀንቅነው መሥዋዕትነት ከከፈሉት መካከል ቁጥራቸው ቀላል የማይባለው ከአማራ ሕዝብ አብራክ የወጡ እና የተወሰኑት ደግሞ ከመኳንንቱ እና መሳፍንቱ የሚወለዱ ነበሩ። በተጨማሪም የብሔር እና የመሬት ላራሹ ጥያቄ ከመነሣቱ አስቀድሞ የዘውዳዊው እና የፊውዳሉ አገዛዝ እንዲገረሰስ እና በሀገራችን ሕዝባዊ መንግሥት እንዲመሠረት በተለያዬ መልኩ ሲወተወቱ የነበሩት የአማራ ልሂቃን እንደነበሩ ታሪክ አሌ የሚለው አይደለም።

ሆኖም ግን ከዚህ እውነታ ጋር በሚቃረን መልኩ ለባለፉት ዐርባ ምናምን ዓመታት የአማራ ሕዝብ የሌሎች የኢትዮጵያ ሕዝቦች ጠላት እና ሥጋት ተደርጎ እንዲሳል/እንዲታይ በጨቋኝ – ተጨቋኝ ትርክት ላይ የተመሠረተ የተቀናጀ ፖለቲካዊ እና ማኅበረሰባዊ ዘመቻ ተካሂዶበታል።

የሀገሪቱን ማኅበረ ፖለቲካዊ ችግር ለመፍታትና ብሔር ብሔረሰቦችን የተሟላ መብት ለማጎናጸፍ የታገለው ሕዝብ ራሱ ችግ ሆኖ እንዲታይ ተደረገ፡፡ በዚህ የተነሣም በኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት ግንባታ የከፈለው ዋጋ እንዲሁም የፊውዳል ሥርዓቱን ለመገርሰስ በተደረገው ትግል የተጫዋተው ወሳኝ ሚና ተዘንግቶ የአማራ ሕዝብ ዛሬም በሌሎች ኢትዮጵያውያን ወንድሞቹ ፊት በተለያየ መልኩ የተሳሳተ ስም እና ስፍራ ሲሰጠው ይስተዋላል፡፡

የአማራ ሕዝብ ያለስሙ ስም እንዲሰጠው ያደረገው ዋነኛ ምክንያት ሁለት መነሻዎች አሉ፡፡

1. አማራ-ጠል-ኢትዮጵያ-ጠል የሆኑ የውስጥ እና የውጭ ኃይሎች የተቀናጀ ዘመቻ፡- ለብዙ ዘመናት ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ለመያዝ ተነሥተው የከሸፈባቸው አካላት ኢትዮጵያውያን እርስ በርስ በመከፋፈል አዳክሞ ቅኝ ለመግዛት በነበራቸው ስትራቴጂ አማራ ጠል የሆነ ትርክትን ፈጥረዋል፡፡ የእነርሱን ጽሑፎች፣ ትምህርቶችና ስብከቶች የተከተሉ የሀገር ውስጥ አንዳንድ ልሂቃን ይህን የቅኝ ገዥዎች አማራ ጠል አካሄድ ሀገራዊ መልክ ሰጡት፡፡

2. የአማራ ልሂቃን እና ፖለቲከኞች ያደረጉት አሉታዊ አስተዋጽዖ፡-

ሀ. የሀገሪቱ ታሪክና የሥነ ጽሑፍ ቅርስ የተቀመጠው በግእዝና በአማርኛ በመሆኑ፤ በሥነ ጽሑፍ ቅርሱ ላይ የሚገኙ ሐሳቦችን ሁሉ የአማራ ሕዝብ ሐሳቦች አድርጎ የመውሰድ አዝማሚያ አለ፡፡ በሥነ ጽሑፍ ታሪኩ ውስጥ ከተለያዩ ብሔሮች የመጡ ልሂቃን መኖራቸው ተዘንግቶ ሁሉንም ስሕተት ለአማራ የመስጠት አዝማሚያ እንዲፈጠር ተደርጓል፡፡

አንዳንድ የአማራ ልሂቃንም ይህን አርሞ ከመቆም ይልቅ ወርሶ የመጓዝ መንገድን ተከትለዋል፡፡

ለ. በሌላ በኩል ደግሞ ቅኝ ገዥዎችና ቅኝ ገዥ ከተል ሀገራዊ ልሂቃን የፈጠሩትን አማራ ጠል ትርክት ለመገዳደር የተፈጠሩ አንዳንድ ትርክቶች በራሳቸው ችግሩን የሚያባብሱ ሆነዋል፡፡

ሐ. በየትኛውም የዓለማችን ክፍሎች በሀገረ መንግሥት ግንባታ እንዲሁም በፊውዳልና ዘውዳዊ የአገዛዝ ሥርዓት ሊፈጸሙ የሚችሉ ስሕተቶች አሉ፡፡

እነዚህን ስሕተቶች አስመልክቶ የሚነሡ ክሶችን እውነት ወይም ሐሰት መሆናቸውን በጥናት ለይቶ ማረጋገጥ ይገባል፡፡ አንዳንድ የአማራ ልሂቃን ግን በነገሥታቱ ወይም ደግሞ በመኳንንቱ ተፈጸሙ ተብለው አንዳንድ ስሕተቶች ሲነሡ የአማራ ሕዝብ ተነካ ብለው ያስባሉ፡፡ ለመከላከልም ይነሣሉ፡፡ አማራውንም ያለፉት ታሪኮች ብቸኛ ተቆርቋሪ አድርገው ያቀርቡታል፡፡

መ. የአማራ ልሂቃን የአማራ ጉዳይ ሲነሣ በእልህ እና በተደፈርኩ ባይነት ስሜት ተጨፍነው የጉዳዩን ውስብስብነት እና ፈርጀ ብዙነት ባገናዘበ መልኩ በጥልቀት መርምሮ የተከፈተበትን የተቀናጀ ዘመቻ ለመመከት በሚያስችል መልኩ አለመንቀሳቀሱ።

ሠ. የአማራ ሕዝብ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከየአቅጣጫው ጥትም ወቀሳም የሚሠነዘርበት የኦሪት ፍየል ሆኗል፡፡ ለዚህም በየብሔረሰቡ የሚታተሙ የታሪክ መጻሕፍትን መመልከቱ ብቻ በቂ ነው፡፡

ይህ ሁኔታ በሕዝቡና በልሂኑ ዘንድ የተጠቂነት ስሜት ፈጥሯል፡፡ በዚህም የተነሣ ሌላው የፈጸመውን ጥፋት ለመፈጸም ፉክክር ውስጥ በመግባቱ ለከሳሾቹ ራሱ ማስረጃ የሚያዘጋጅላቸው አካሄድ ፈጠረ፡፡ ይህ በመሆኑ እንኳን ሌሎች ስለ አማራ ሕዝብ ትክክለኛ

እንዲኖራቸው ማድረግ ሊችል የአማራ ሕዝብ ስለራሱ ትክክለኛ ዕውቀት እና ግንዛቤ እንዲኖረው ማድረግ አልቻለም፡፡ ይህም የአማራን ሕዝብ ለጥቃት ተጋላጭ እንዲሆን እና በፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማኅበራዊ አጣብቂኝ ሁኔታዎች ውስጥ እንዲኖር አድርጎታል፡፡

እነዚህን ችግሮች ይሁነኝ ብሎ፣ አጥንቶና አስልቶ መፍታት ይገባል፡፡ ይህም ለአማራ ሕዝብ ምሁራኑ ሊከፍሉት ከሚችሉት ውለታ ግንባር ቀደሙ ነው፡፡ ይህ ፕሮጀክትም የተቀረጸው እነዚህን የዘመናት ችግሮች ስልታዊ በሆነ መንገድ ለመፍታት ነው፡፡

1. የፕሮጀክቱ ዋና ዓላማ
የዚህ ፕሮጀክት ዋነኛ ዓላማም በጨቋኝ – ተጨቋኝ ትርክት ላይ ተመሥርቶ ግማሽ ምዕተ ዓመት ለሚጠጋ ጊዜ በአማራ ሕዝብ ላይ ከውጭና ከውስጥ፣ በቅድሚያና በምላሽ፣ የተካሄደውን ሕዝብን የማጠልሸት እና ሥጋት አድርጎ የመሳል ዘመቻን መቀልበስ ነው፡፡

1.1 ወሰንና ዝርዝር ዓላማዎች
የዚህን ፕሮጀክት ጊዜ የሚወሰነዉ በፕሮጀክቱ ሊፈጸሙ የታቀዱ ተግባሮችን መሠረት ባደረገ መልኩ ነዉ በዚህ ፕሮጀክት የሚከናወኑ ምርምሮችና ጥናቶች እስከ አምስት ዓመት ድረስ የሚወስዱ በመሆኑ የፕሮጀክቱ ጊዜ ቢያንስ 10 ዓመት እንዲሆን ታስቦል፡፡ ፕሮጀክቱ የሚከተሉት ዝርዝር ዓላማዎች ይኖሩታል፤-

• የአማራ ሕዝብን ታሪክና ማንነት በተመለከተ ጥናትና ምርምር ማካሄድ፣

• የአማራ ሕዝብን ማንነት በተመለከተ በጥናት ላይ በመመርኮዝ ብያኔ በመስጠት ወጥ የሆነ አረዳድ በአማራ ሕዝብና በሌሎች የኢትዮጵያ ሕዝቦች ዘንድ እንዲዳብር ማድረግ፣

• በሀገራችን ሀገረ መንግሥት ግንባታ ዙሪያ የአማራ ሕዘብ ያደረገዉን አስተዋጽዖ መረጃን መሠረት አድርጎ በመመርመርና በመተንተን በአማራ ሕዝብ ላይ የተመሠረቱ የተዛቡ ትርክቶች ላይ ግንዛቤን በማሳደግ ተገቢዉን ማስተካከያ ማድረግ፣

• በአማራ ሕዝብና በሌሎች የኢትዮጵያ ሕዝቦች መካከል ያለዉን ታሪካዊ፣ ባህላዊና ፖለቲካዊ መስተጋብር የሚያሳዩና የሚያሳድጉ ምርምሮችን ማከናወን፣

• የአማራ ሕዝብ ለኢትዮጵያ እና ለኢትዮጵያ ሕዝቦች ያበረከታቸውን አስተዋጽዖዎች በመረጃና በማስረጃ ማሳየት

• በአማራ ሕዝብና በሌሎች የኢትዮጵያ ሕዝቦች መካከል ያለዉን ግንኙነት ለማጠናከር የሚያግዙ የተለያዩ
የማህበራዊና የኢኮኖሚ ቅንጀት የሚፈጥሩ ስልቶችን መቀየስ፣

• የአማራ ሕዘብን በተመለከተ በተለያዩ ሰነዶች ማለትም በሥርዓተ ትምህርት፣ በመጻሕፍትና በጆርናሎች የታተሙ መረጃዎችን በማጥናት መሰተካከል ያለባችዉን መረጃዎችና ሰነዶች በመለየት ትክክለኛዉ መረጃ እንዲካተት ወይንም እንዲሠራጭ ማድረግ፣

• በተለያዩ ዓለማት የአማራን ሕዝ በተመለከተ ከቀድሞ ጀምሮ የተያዙ አዎንታዊ ምስሎችን ማበርታት አሉታዊ ምስሎችን ደግሞ ማስተካከል፤

• የአማራን ሕዝብ ታሪካዊ፣ ባህላዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ወዘተ ጉዳዮች በተመለከተ በተለያዩ አካላት ለሚነሡ ተገቢ ያልሆኑ ትችቶች፣ መረጃ አልባ ክሶችና ወቀሳዎች እንዲሁም ተገቢ ያልሆኑ ገጽታዎች አፋጣኝና በቂ ምላሽ የሚሰጥ ተቋም መፍጠር፤

2. የፕሮጀክቱአደረጃጀት

2.1 ፕሮጀክት ጽ/ቤት
የፕሮጀክቱ ጽ/ቤት በአማራ ምሁራን መማክርት ሥር የሚቁቁም ይሆናል፡፡ ጽ/ቤቱም በአስተባባሪና በግብረ ኃይል የሚመራ ሲሆን ከተግባራቱ ጋር ቀጥተኛ ተዛማጅ ያላቸዉ ጊዜያዊና ቋሚ ባለሞያዎችን እያወዳደረ ይሠራል፡፡

በፕሮጀክቱ ትግበራ ላይ በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር የሚኖሩ፣ ዕውቀትና ብቃት ያላቸው፣ የተሰጣቸው ሥራ ደረጃው ጠብቀው በተገቢ ጊዜ ማከናወን የሚችሉ የክልሉንና ሌሎችን ምሁራን ጽ/ቤቱ በመብራት እየፈለገ እንዲያገለግሉ ያደርጋል፡፡

2.2 የፕሮጀክቱን አስተባባሪና ግብረ ኃይል ስየማ የፕሮጀክቱን አስተባባሪና ግብረ ኃይል ለመሰየም አደራጅ ኮሚቴ በክልሉ መንግሥትና በምሁራን መማክርት ኮሚቴ ይመረጣል፡፡ አደራጅ ኮሚቴዉ ከተለያዩ የማኅበረሰብ ክፍሎችና ከሥራዉ ጋር አግባብ ካላቸዉ አካላት በተመረጡ አባላት ይዋቀራል፡፡

2.3 የፕሮጀክቱ ተግባራት
ፕሮጀክቱ የአጭር የመካከለኛና የረጅም ጊዜ ተግባራት ይኖሩታል

2.3.1 የአጭር ጊዜ ተግባራት
• የፕሮጀክት ጽ/ቤቱን በሰው ኃይል፣ በቢሮ፣ በቁሳቁስና በበጀት ማደራጀት

• የአማራ ሕዝብን ማንነትና ታሪክ በተመለከተ ለተለያዩ የሀገራችን ሕዘቦች ግብዐት የሚሆኑ፣ ውጤታቸው ተቆጥሮ የሚለካ፣ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቶችን ማካሄድ፣

• የክልሉን ሕዝብ ፖለቲካዊ፣ ታሪካዊና ኢኮኖሚያዊ ገጽታ የሚዳስስ ለተለያዩ አካላት ተደራሽ የሚሆን ሰነድ በተለያዩ የሀገር ውስጥና የዉጭ ቋንቋዎች ማዘጋጀት፣

• የዉጭ ድርጅቶችንና የተመረጡ ሀገራት ኤምባሲዎችን በአማራ ሕዝብ አጀንዳዎች ዙሪያ ግንኙነት በመፍጠር መረጃ መስጠት፣

• ለሀገር ውስጥና ለውጭ ጋዜጠኞች፣ ለኪነ ጥበብ ባለሞያዎች፣ ለታሪክ ምሁራን፣ ለተጽዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች፣ ወዘተ. በተዘጋጀው ሰነድ መነሻነት፣ የአማራ ሕዝብን ትክክለኛ ገጽታ በተመለከተ ሦስት ሴሚናሮችን ማካሄድ፣

2.3.2 የመካከለኛና የረጅም ጊዜ ተግባራት

• በአማራ ሕዝብ ታሪክና ማንነት ዙሪያ ምርምሮችን ማካሄድ፣ በተለያዩ መድረኮች የጥናት ዉጤቶችን ማሠራጨት፣ በጆርናሎች በተለያዩ የኅትመት መንገዶች በተለያዩ የሀገር ዉስጥና የዉጭ ቋንቋዎች እንዲታተሙ ማድረግ፣

• በሀገራችን ሀገረ መንግሥት ግንባታ ዙሪያ የአማራ ሕዘብ ያደረገዉን አስተዋጽ መረጃንና ማስረጃን መሠረት አድርጎ በመመርመርና በመተንተን ከሀገር ግንባታዉ ሂደት ጋር በተያያዘ የሚነሡ አዎንታዊም ሆነ አሉታዊ ትርክቶች ላይ ዉይይትና የሐሳብ ልዉዉጥ በማድረግ በሀገራችን ሕዝቦች መካከል የጋራ መግባባት እንዲዳብር መሥራት፣

• በአማራ ሕዝብና በሌሎች የኢትዮጵያ ሕዝቦች መካከል ያለዉን ታሪካዊ፣ ባህላዊና ፖለቲካዊ መስተጋብር የሚያሳዩና የሚያሳድጉ ምርምሮችን በማከናወን፣ በሕዝቦች መካከል ያለዉን ግንኙነት ለማጠናከር የሚያግዙ የተለያዩ የማኅበራዊና የኢኮኖሚ ቅንጀት የሚፈጥሩ ስልቶችን መቀየስ፣

• የአማራ ሕዘብን በተመለከተ በተለያዩ ሰነዶች ማለትም በሥርዓተ ትምህርት፣ በመጻሕፍትና በጆርናሎች የታተሙ መረጃዎችን በማጥናት መስተካከል ያለባችዉን መረጃዎችና ሰነዶች በመለየት ትክክለኛዉ መረጃ እንዲካተት ወይንም እንዲሰራጭ መሥራት፣

• በተለያዩ ክልሎች ውስጥ በሚዘጋጁ የትምህርት መርጃዎች የአማራን ሕዝብ ማንነት በተመለከተ ትክክለኛው መረጃ እንዲቀመጥ በጋራ መሥራት፣ አስፈላጊን የገንዘብ፣ የሰው ኃይል፣ የሞያና የመረጃ ድጋፍ ማድረግ፤

• የአማራ ሕዝብን ማንነትና ታሪክ የሚያሳዩ የተለያዩ ኪነ ጥበባዊ ሥራዎችን ማሠራት፣ ለሚሠሩ ድጋፍ ማድረግ፣ እንዲሠሩ ማበረታታት፣

• የአማራ ሕዝብን ማንነት የሚያሳዩ ሥራዎችን አወዳድሮ መሸለም፣ የተዘጋጁት እንዲታተሙ፣ ፊልሞቹ እንዲቀርቡ፣ ሙዚቃዎቹ እንዲታተሙ፣ ጥናቶች እንዲሠሩና እንዲታተሙ አስፈላጊን ማበረታቻ መስጠት፤

• የአማራ ሕዝብን በተመለከተ እስከዛሬ በመላው ዓለም የተዘጋጁ በጽሑፍ፣ በምስል፣ በድምጽ፣ በዳታ፣ የተዘጋጁ መረጃዎችን ማሰባሰብና በአንድ ማዕከል እንዲደራጅ ማስቻል፤

• የተለያዩ ክልሎች ተማሪዎችና ወጣቶች ወደ አማራ ክልል መጥተው የአማራን ሕዝብ ታሪክ፣ ባህል፣ እምነት፣ ተፈጥሮና እንቅስቃሴ እንዲመለከቱ፣ ትክክለኛውንም ግንዛቤ እንዲይዙ ዕድሎችን ሁሉ ማመቻቸት፤

• ከተለያዩ ሞያዎችና ሕዝቦች የተውጣጡ የአማራ ሕዝብ የባህል፣ የታሪክና የቅርስ አምባሳደሮችን መሰየም

• የተለያዩ ብሔረሰቦች ተወላጆች፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት መሪዎች፣ ምሁራንና ታዋቂ ሰዎች የአማራ ክልልን ሕዝብ ታሪክ፣ ባህልና ቅርስ የሚያዩበትን፤ ከሕዝቡ ጋር የሚወያዩበትንና ትክክለኛ ገጽታውን የሚውቁበትን ዕድል መፍጠር፤

• የአማራን ሕዝብ ዕሴቶች የሚያሳዩ የተረት መጻሕፍትን፣ የልጆች መጻሕፍትን፣ የልጆች ፊልችን፣ ካርቱኖችንና የመሳሰሉትን በሀገር ውስጥና በውጭ ቋንቋዎች አዘጋጅቶ ማሠራጨት፤

• የተለያዩ ክልሎች ወጣቶች ስኮላርሺፕ አግኝተው በክለሉ ትምህርት ቤቶች እንዲማሩ በማድረግ የሕዝቡን ማንነት በቅርብ እንዲረዱ ማስቻል፤

• የሀገራችንን ብሔሮችና ብሔረሰቦች ታሪኮች፣ ባህሎች፣ ቅርሶች፣ የወግ ዕቃዎች፣ አልባሳት፣ ምግቦች፣ ወዘተ የሚያሳዩ ባዛሮች፣ ዐውደ ርእዮች በክልሉ ልዩ ልዩ ከተሞች እንዲካሄዱ ማስቻል፤

• ለብሔር ብሔረሰቦች ወይም በዚያ ማኅበረሰብ ለሚታወቁ ጀግኖችና ኩነቶች መታሰቢያ የሚሆኑ መንገዶች፣ ጎዳናዎች፣ ፓርኮች፣ ደኖች፣ ድልድዮች፣ ትምህርት ቤቶች፣ ሆስፒታሎች፣ ወዘተ በአማራ ክልል እንዲሰየሙ ማድረግ፤

• የተለያዩ ብሔረሰቦች ቋንቋዎች በክልሉ በትምህርት መልክ እንዲሰጡ ማመቻቸት፤

• ከተለያዩ የኢትዮጵያ ማኅበረሰቦች የሚመጡ ባለሀብቶች፣ ኢንቨስተሮችና ነጋዴዎች በአማራ ክልል እንዲሠሩ
ማበረታታት፣ የሕግ ማሕቀፍ ማዘጋጀት፣ ጥበቃ ማድረግ፣ ከክልሉ ተወላጆች ጋር በጋራ እንዲያለሙ ማስቻል፤


Diyaaqoon Dani’eel Kibret bajata masaraa MM irraa baheen pirojektii kana hojjetaa jira. Kaayyoon isaas akka as keessatti ifatti taa’etti, bulchiinsi Amaaraa (Sirni Nafxanyaa) cubbuudhaan yakkamaa yoona gahe malee waan balleesse hin qabu kan jedhu warra kaan amansiisuu dha. Badii sirni Nafxanyaa ummatoota irraan gahe amananii fudhachuun hegeree waloo tolfachuu miti. Akka itti boona Nafxanyummaa bakka itti kufe irraa ol kaasanirratti hojjechuuf pirojektii bahee dha. Seenessa (narrative) seenaa Oromoo fi saboonni biroon sirna Nafxanyaa irratti himatan kuffisuun Nafxanyummaan akka bulchiinsa boonsaatti akka leellifamuuf qorannaa godhamaa jiruu dha. Badiin dur bade yoo jiraate Amaara qofa osoo hin taane hundumatu balleesse ilaalcha jedhu ummatoota fudhachiisuuf kan hojjetamaa jiru dha. Pirojektiin kun masaraa MM keessatti quba qabeenyaa fi deeggarsa isaatiin akka hojjetamaa jiru ifaa dha. Abiyyi Ahmad sirna Nafxanyummaa owwaalame boollaa baasee nurratti goobse yeroo jedhamu kunoo ragaa waliini.


Eeyyeen gumaa hin nyaannu gumaa baasna malee. Eenyummaa Oromoo xiqqeessinee kan ormaa leellisuun gumaa hin nyaannu. Oromummaan boonnee aadaafi seenaa keenya guddifannee gumaa baafna malee. Qabeenya Oromiyaa, lafaafi albuuda ishii, osoo ummanni keenya biratti hagabuu alagaaf chirichaaroon gurguruun gumaa hin nyaannu. Saamicha dhaabsifnee, beekaafi ogeessa keenya itti hriirsinee misoomsinee saba keenya hiyyummaa keessaa baasuun gumaa gootitaa baafna malee.

Hoggansa Oromoo ofirraa dhiibuun kan ormaatti maxxannee gumaa goototaa hin nyaannu. Kayyoofi akeeka goototaa qabannee ummata keenyaan nu filaa jenna malee, ideology Minilikootaa jala hiriirree tooftaa Mallasaa irraa baranne haaromsinee korojoo hatuuf hin qophoofnu. Oromiyaan hogganoota ummanni filatee ergatuun malee gantootaafi hattoota alagaan nu keessaa filee ajajuun akka hin bulle gochuun gumaa goototaa baafna.

Gandaa hamma biyyaattii hogganoota eenyummaa ofiitiin boonan, kan hojjachuuf beekkumsaafi murannoo qaban, kan aayyoofi abboon eebbifamanii,mangoddoofi qeerroon madaalamanii ummata baldhaan filamanii muudamaniin akka bultu gochuun gumaa goototaa baafna. Bilisummaa haqaa kan goototni keenya dhugeessuuf wareegaman mirkaneessuun gumaa isaanii baasna; Sirna dimokirasii sabni keenya aadaa fi duudhaa qabu waliin qixxummaa ilma namaa cufaa kabajee, kan ofiis kabajiifatee akka jiraatu mirkaneessuun gumaa gootota keenyaa baasna.

Filannoo kanarratti sagaleen Oromoo akka hin hirmane dhaabbileefi hogganoonni waliigalanii hojjachuun gumaa goototaa baasuuf socho’aa jiru. Ummanni keenya ammoo sagaleen Oromoo akka hin hatamne hattuufi hantuuta irraa eeggachuun gumaa gootota isaa baafata. Harargee fi Salaaletti kanuma ummata keenyatti dhaamnee waadaa galleef. Godinoota hafan hundattis kanuma gadi cimsinee itti fufna.

1 Comment

  1. Indeed, Jawar Mohammed, “gumaa hin nyaannu gumaa baasna malee”!

    We have already started to see the light in the horizon. The light has a name. And that name is “bilisummaa haqaa”. Qeerroo and qarree’s political consciousness has been game changer. Our people have bridged the gaps which our enemies used and hope to use. The combined loyalty with a strong sense of purpose that Oromo intellectuals and Oromo political organisations have adapted in mapping out Oromo future has cemented the unity of the great Oromo people. Of course, the unity of our people is written by the blood of our martyrs, those who kept the torch of our struggle burning for generations and the qeerroo and qarree who have paid ultimate prices in order that we see the light of freedoms. Nothing can reverse this progresses – the quest of the Oromo people for emancipation and the highest level of political consciousness our qeerroo and qarree have achieved. We are Oromo before anything else, which our leadership virtue must uphold at all times.

    As neftegna and neo-neftegna are incapable of aligning themselves with truth and justice, they will continue to gasp for their last breath, and attempt to derail the train of freedoms, by employing selfish strategies and coopting Oromo individuals who may have difficulties to differentiate between filling their bellies and politicking. Those who helped the anti-Oromo camps by subscribing to and carrying out the policies of TPLF/EPRDF as members and suppoters of OPDO/ODP may be still in deep sleep, subscribing to PP which is working to sneak back neftegna and neo-neftegna to power. As such, the aspirations of PP are in line with the agendas of “Ezema” and neo-neftegna: to do away with the multicultural federation and reimpose the unitary system which will reverse the small gains the Ethiopian nations have made towards self rules. Nevertheless, it must be underlined that objecting to the multicultural federations of the Ethiopian nations not only amounts to envy, which is a “prejudice as ugly as any, which seeks to punish another when no injury is sustained”, but also amounts to inflicting further injuries to the peoples who have been suffering repressions in their own country.

    It is true that the majority of OPDO/ODP/PP ranks and files are becoming increasingly disillusioned with their roles in Oromia. They understand that PP is not going to help them to help their people, apart from using them as neftegna and neo-neftegna mules in Oromia, just like the OPDO which made them TPLF donkeys. There must be intellectual power and sophisticated political work that can map out strategies to free PP members and supporters from the bandages which are holding them back. It is worth to appeal to those PP members (former OPDO/ODP) who are neftegna and neo-neftegna by decision or confusion, not by birth – for those who are not tied to neftegna and neo-neftegna by sentiment, but by material benefits. They must have allegiance to their people not the enemies of their people.

    While Oromo and other historically subjugated members of the PP must understand that PP is the cover used to reimpose the neftegna and neo-neftegna on their peoples, and seek alternatives to struggle for their peoples, political leaders and intellectuals must do more. They must work hard to show those who rally behind PP out of lack of political consciousness to understand that PP is going to make them to sin against their peoples again. They must be helped to comprehend that neftegna and neo-neftegna aspirations have already failed, and “when the curtain falls, it is time to get off the stage”.

    In campaigning for the 2020 Ethiopian general election, which we hope will be free and fair, Oromo nationalists and multicultural federalists must play their politics at the highest possible standard in order to be able to attract people who are undecided in addition to mobilizing their core supporters. They must fully understand that “politics is hugely about motivating not the people who agree with you but the people who are close to agreeing with you and, if you are really good at it, people who don’t agree with you at all but think you’re somehow trustworthy”.

    With Jawar Mohammed joining political leadership of the Oromo, I hope that highly robust and effective politics is exercised, culminating in ascertaining genuine freedoms for the great Oromo people and other peoples of Ethiopia.

    Best wishes
    OA

Comments are closed.