Sifan Hassan Wins Women’s 5000m WR attempt #PreClassic 2021

Sifan Hassan Wins Women’s 5000m WR attempt #PreClassic 2021

Nuti teenyee boohuuf yeroo hin qabnu. Hojiin keenya haqa keenya baasaa jira. Guyyuu milkii galmeessina!
Siifan keenya amma illee mo’i; daddabalii mo’i!!!

Hassan comes up short in quest for 5,000m world record

Aug 20 (Reuters) – Sifan Hassan dominated the field but came up short in her quest to break the 5,000 metres world record on Friday in her first meet since her star turn at the Tokyo Olympics.

In front of throngs of hopeful fans and on a picture perfect night at the Prefontaine Classic in Eugene, Oregon, the Ethiopian-born Dutch runner easily won with a time of 14:27.89 but failed to best the record of 14:06.62 set by Letesenbet Gidey in 2020.

The world record attempt slipped away from Hassan with about three laps to go as the toll of running six races at the Olympics appeared to catch up with her.

“The last two laps I knew I wasn’t going to break the world record,” she said.

“I just want to finish strong and run hard. I had a really tough two weeks at the Olympics. All the emotion with the media and the stress.

“I’m in shape but I’m just tired. I’m not fresh.”

She was still cheered on to the finish by the adoring crowd of more than 5,000 on the campus of the University of Oregon.

Senbere Teferi (14:42.25) finished second and her Ethiopian compatriot Fantu Worku (14:42.85) came in third.

Hassan seized headlines in Tokyo as she attempted an unprecedented Olympic treble, winning the 10,000 metres and 5,000 metres but walking away with bronze in the 1,500.

The 28-year-old, who holds the world record in the mile, won gold medals in the 1,500 and 10,000 at the 2019 World Championships as well.

She broke the 10,000-metre world record in June in 29:06.82, only to have Ethiopia’s Gidey improve that time by 5 seconds two days later. read more

The two-day Diamond League event kicked off at the newly renovated Hayward Field, which weeks earlier hosted the U.S. team trials for the Tokyo Games.

Thanks all Minnesota leaders and senators for supporting Oromo community..

Thanks all Minnesota leaders and senators for supporting Oromo community and all our Oromo women for hosting this beautiful event.
# justice for haccaaluu
#FREE Jawar Mohammed
# free all oromo politician prisoners

Haccaaluu koo you’re in our heart

Oromo of Minnesota had an appreciation dinner for our elected officials and friends of Oromo cause yesterday. When people organize themselves, victory is soon to follow. They worked hard to put this events together and step up to the plate to serve us at this crucial time. I am a firm believer in our women and their ability to serve selflessly to get us to victory. Thank you for having me and thank you for all you have always done and continue to do.
 

Dubartootni Oromoo Lafee Dugdaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo ti.

Dubartootni Oromoo Lafee Dugdaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo ti.

Ibsa Ejjennoo Damee Dubartootaa fi Daa’immanii (DDD) Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Kallacha Qabsoo Bilisummaa Oromoo kan ta’e dhaabni hangafni Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Ummata Oromoof, akkasumas mirga saboota cunqurfamoof falmuuf baroota dheeraa qabsoo hidhannoo haga wareegama lubbuutti taasisuun isaa beekamaa dha. Qabsoo ABOn taasisaa ture keessatti shamarran Oromoo qaaman hirmaachuun loltee lolchiistee wareega lubbuu kaffaluun gaheen bahatte olaanaa dha.
Kana malees abbaa warraa ofiif hamilee tahaa qabsoo kanatti hirmaachisuun ilmaan qofaa guddisaa, dhala ofii qabsoo kanaaf gumaachuun wareegamni yoo irra gahellee dhiigni dhalakoo Bilisummaa biqilcha jechuun cichoominaan gatiin baasan tilmaama hin qabu.
 
Ummatni Oromoo bal’aa fi Qeerroon Bilisummaa Oromoos qabsoo dhaabni isaa ABOn taasisu keessatti harka qullaa diina dura dhaabbatee wareegamni baase hagana jedhamee kan hin tilmaamamne yoo ta’u, qabsoo isaatiinis siyaasni biyyattii gara wayyaa qabutti dhufuun waamichi qabsoo karaa nagaa ABOf taasifame.
Dhaabichis waamicha qaama biyya bulchu irraa isa dhaqqabeen walta’insa irra gahamee qabsoo karaa nagaatti amanuun Fulbaana 15/2018 gara biyyaatti deebi’e. Guyyaa kanas sabaa fi Sab-lammoota biyyattii dabalatee ummata Oromoo miliyoonaan lakkaawwamuun simannaa ho’aan taasifameefii qabsoo karaa nagaa itti fufe.
Haa ta’u malee walta’iinsi qaama biyya bulchu waliin taasifame gama mootummichaatiin hojiitti hiikamuu hanqatee, hoggana dhaabichaa irraa hanga miseensaatti, deggartoota dhaabichaa fi ummata Oromoo bal’aa irratti ajjechaa fi hidhaa jumlaan adeemsifame.
 
Hawwanii fi shamarran Oromoo umriin osoo hin daangessin hanga daa’ima kichuutti hidhattoota qaama biyya bulchuun gudeedamuutu muudate. Daa’imman umrii malee hidhaatti dararamuu, haati ulfaan jirtu gudeedamuun ilmoon garaa keessatti miidhamuu, ulfaan ajjeefamuu fi qoorqalbiin daa’immanii gocha qaama mootummichaan taasifamuun tuqamuun haalaan yaaddessaa ta’e. Dhaabni cichoomaan ABO’s danqaalee isa mudatan mara damdamatee waliigaltee mootummaa waliin qabsoo karaa nagaa gaggeessuuf taasise milkeessuuf dhiibbaa taasisus gama mootummichaan danqaaleen isa mudatan daran jabaatan.
 
Hogganootni olaanoon dhaabichaa hidhamuu, waajjirri muummee dhaabichaa Gullallee cufamuu fi Hayyuu Dureen hojii idilee isaanii irraa manatti ugguramuun sochiiwwan dhaabichaatti gufuu guddaa uumeera.
Baroota dheeraaf filannoon biyyattii keessatti adeemsifamu haqa irraa kan fagaate ta’us, kan bara kanaa ammoo adda kan isa taasisu mootummaan bara aangoo isaa dheereffachuuf jecha dhibee COVID-19 sababeeffachuun guyyaa filannoo achi dheeressee jira. Mootimmichis yeroon aangoo isaa waan irra dabreef seera qabeessummaa hin qabaatu.
Sababa kana irraa kan ka’e ABOn Mootummaa Ce’umsa Biyyoolessa Oromiyaa (MCBO) labsuuf dirqamee waamichas taasisee jira. Nutis Dameen Dubartootaa fi Daa’immanii (DDD) ABO labsii mootummaa ce’umsa biyyoolessaa oromiyaa dhaabni keenya labse deggaruun waamicha kanaaf owwaachuuf Onkoloolessa 20-2020 marii taasifneen ibsa ejjennoo qabxiilee 8 of jalaa qabu akka armaan gadiitti baafannee jirra.
 
1. Akka DDD ABOtti labsa mootummaa ce’umsaa Biyyoolessa Oromiyaa dhaabni keenya labse ni deggerra, waamicha kanaafis ni owwaanna.
2. Akka sirna Gadaatti Dubartiin Oromoo haadha siiqqee taate siiqqee ishee qabattee waraanaa gidduu yoo seente lolli sun ni dhaabbata waan ta’eef siiqqee keenya qabannee ba’uun mootummaa ce’uumsaa biyyoolessaa Oromiyaa cinaa dhaabbachuun nagaa fi tasgabbii biyya keenyaa ni tiksina.
3. Hawwanii fi Shamarran Oromoo maraaf sarbamiinsi mirga namoomaa fi gudeeddaan safuu cabse akka isaan irraa dhaabbatuuf waamicha kanaaf akka owwaatan dhaamnaaf.
4. Caayaalee fi waldaaleen dubartootaa Oromoo biyya keessaa fi ala jiran waamicha mootummaa cehumsaa biyyoolessa Oromiyaa ABO’n taasise akka tumsan hubachiisna.
5. Dhaabbileen siyaasaa Oromoo fi dhaabileen falma mirga namoomaa marti hundeffama motummaa cehumsa biyyoolessa Oromiyaa kana akka deeggaran ni gaafanna.
6. Tarkaanfii mootummaan maatirratti fudhatuun wal qabatee miidhaa xiinsammuu daa’immanii irratti qaqqabu hambisuuf gama danda’amu maraan niqabsoofna.
7. Hidhamtootni siyaasaa fi hayyotni Oromoo sababa Oromummaa isaaniif hidhaman hiikamanii waamicha mootummaa cehumsaa biyyoolessa Oromiyaa dhaabni ABO adda durumman taasisetti akka hirmaataniif dhiibbaa ni goona.
8. Labsa Mootummaa Ce’umsaa Biyyoolessaa Oromiyaa (MCBO) ilaalchisee qajeelfamoota dhaabni keenya baasu ni hordofna, ni tumsina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
DDD ABO Finfinnee
Onkoloolessa 20/2020

Urgent! Oromo women are being beaten beyond recognition in West Hararge,

Urgent!
Oromo women are being beaten beyond recognition in West Hararge, Gubba Koricha (Qorichaa) in Komona town. Their crime? Peacefully protesting. These women and many others are still in jail. There are reports they have arrested their family members for getting their picture out for the world to see.
“G/H/lixaa Aanaa Gubbaa qorichaa magaalaa #kammoona mana hidhaa keessati waraani bilxiginnaa reebichaa fi tumaa akka malee dubartoota(Qarree) irratti raawwataniidha hanga ammaa yaala hin arganne”


Sirni Nafxanyaa Abiy Amad farra sabootaati jechaa turre. Sabummaa diiguuf saba sana keessatti qoqqoodama uumuun tarsiimoo isaati. Waan Oromoo irratti duulee milkaahuu dadhabe Affaar irratti yaalaa jira. Saboota hundumaa akkasiin qoqqoodee sabummaa waan jedhamu diigee Itoophiyaa Minilik deebisuuf abjoota.
=========
“Mootumaan Fedralwaa Ummata Afar jidu waldhabii guddaan fi walqoqoodun wanta umameef Jaarsuma gudda godhuuf saganta hara’a qabatee jira. Jaarsuma booda Motumaan nanno Afar Amma jijiramu ni mala yaada jedhamu jira. Wal qoqooduun waan jiru fakkata. Gamni tokko (half part)Ajaja Abiyi didaa jiru waan ta’eefi ashagreen muddamee jira. Gama biraatiin Yoo warri Afaar TPLF waliin tahee Ashagrefi rakko gudda dha. Sababiin isaatis nannon biras ofiiif ofu bulchina yoo jedhhan Ashagren dubiin harkaa badaa deemti.”

Yaya Beshir

OOLMAA_DHADDACHAA
Mana Murtii Sad Duraa Federaalaa
Manni murtii har’a sa’a booda dhaddacha oolen Jawaar Mohaammad fi Baqqalaa Garbaa dabalatee hidhamtoota siyaasaa 1ffaa hanga 10ffaa jiranirratti himatni haaran hanga fulbaana 08,2013tti akka banamu jechuun gaaffii mirga wabii kuffisee guyyaa 10 kennee jira. Dabalataan himatamtoota 11ffaa_14ffaatti jechuunis Mallasaa Dirribsaa, Shamsaddin Tahaa fi Hamzaa Booranaa fa’aarratti himatni haaran guyyoota 5 keessatti akka irratti banamu ajajeera.
Namin kun kan Oromo Gurgurate Amma ABO Dhiisee garaf jechaa PP kan tahee Lencoo Bati nama jedhamu amma hotela Hilton baatee yero ati Demtu Si dudduba deemaa turre. si hordofa jirra jechii ati jechaa deemaa turtee isaan Malee Oromon hin Jiru akka itti qoodnu beekna jechaa Konkolata AO 35_6168 qabate bakka VIP irra makinaa qabatte yerro atti demitu horidof gudda goneera ragadhaaf yoo barbadde photo
 
1 yeroo atii hotela batu
2 yerro atti Moraa hotela batu
3 yerro atii Wajjira Prisedanti biyyaa ethiopiaf Minstera aaja ala bira dabartu
4 yero ati traffic light kan Ambasadar gara Mexico demuu irra Yeroo dhaabbatu kan ibsudha kanaf Xiyyeffannaa kenya kessaa seenuu kee Kabajaan si beksifna nagaatti.

odeeffannoo Haaraa
“Mormii daraan cimaa ta’e ummanni oromoo keessaa fi ala irraa tokkummaan dhaabbatee mootummaa nafxanyaa amma kana irratti dhiibbaa gochaa waan jiruuf jecha Abiy waan qabatee gad lakkisu dhabee jira.Qabsa’oota oromoo jawaar dabalatee jilmaan hidhamanii jiran kaan isaanii tibba kana gad lakkisuuf jira.Muraasa isaani qofa hidhaa keessatti ambisuuf waliigalaa jiru. Warreen mana hidhaa gara garaa keessa jiran torbee kana keessa Gara kaampii waraanaa XOLLAYI tti dabarsuun leenjii siyaasa pp kennuun ji’a 2 leenjisanii gad lakkisuuf walii galanii jiru.

Hiriirri mormii guddichi dubartoota qofa hirmaachise Baha Oromiyaa Magaalaa Awwadaayitti

OMN: (Hag 30, 2020) Hiriirri mormii guddichi dubartoota qofa hirmaachise Baha Oromiyaa Magaalaa Awwadaayitti guyyaa har’aa Hagayyaa 30/2020 sa’aatii 3:30’tti jalqabe jira.
 
Hiriirri kun Qarree fi hawwan dabalatee akkasuma haadholiin warraa bifa qindoomina qabuun irratti hirmaachuun sagalee isaanii dhageeysisaa akka turan Maddi keenya Awwadaay irraa bilbilaan OMN’itti hime.
 
Kaayyoon hiriira kanaa Gudeeddaan Shamarran Oromoo irratti Waraana Mootummaatiin gaggeeffamaa jiru nurraa haa dhaabbatu, Hayyoonni keenya kan akka Jawaar Mohammad, Baqqalaa Garbaa Hamzaa Booranaa, Abdii Raggaasaa, Dr Shiggux Galataa fi kanneen hafan biroo Saffisatti hidhaa irraa gadi lakkifamuu akka qabanii fi ajjeechaan Naannoo Oromiyaa keessatti humnoota Tika Mootummaatiin raawwatamaa jiru nurraa haa dhaabbatu Kan jedhu ture.
 
Jiraattuun Magaalaa Awwadaay hiriira kana irraa qooda fudhatte takka himtutti, Poolisoonni Addaa Oromiyaa fi Humnoonni Raayyaa Ittisa Biyyaa Hiriira kana danquuf yaalaa kan turan yoo tahu, Polisoonni Idilee magaalattii ammoo dhukaasa banuun adda bittinneessee jechuun OMN’itti himte.
 
Haa tahu malee dhukaasa baname kanaan, miidhaan dhaqqabe homaa kan jirre tahuu odeeffannoo garasii arganneen qulqulleeffannetti jirra.
humnoonni tika Mootummaa Dubartoota hiriiricha irraa qooda fudhatan walitti funaanuun galma guddicha Magaalaa Awwadaayitti argamu jechuuunis iddoo ofiif qubatanitti akka geessan namni garasii dubbifne ifoomse.
 
Kana malees Dubartoota biroo hidhuuf barbaacha irra akka jiran odeeffannoon garasii nu dhaqqabe Kan mirkaneessuudha. Xumura irratti Hiriirri Qarree fi Hawwan Hirmaachise Kan magaalaa Awwadaayitti gaggeeffame Kun Guutuu Oromiyaatti akka qindaa’u Qeerroo fi Qarreen qooda isaanii bahachuu qaban jedhame.
 
(Faa’izaa Iliyaas)

Hiriira mormii : Dubartoota hawaasa Oromoo washington DC,VA, MD..

Hiriira mormii : Dubartoota hawaasa Oromoo washington DC,VA, MD..

Dubartoonni hawaasa Oromoo washington DC fi naannoo ishee VA, MD,Pennselavaniya fi Delware irraa walitti dhufan kanneen dhibban laka’aman har’a as washington DC ministrii dantaa alaa fuulleetti hiriira nagaa geggeessanii jiran.

Akram ooltan? Tamsaasni keenya kallattii kunoo eegale
Dhiyaadhaa.


the Medemer book towards the building of schools in areas within the country where there are none. He further said, “Today I handed over the first installment of over 110 million Birr to the Office of the First Lady which has been engaged in the construction of schools nationwide.”

On the contrary, Schools across Oromia are being utilized as prisons by the Ethiopian government. Therefore, what is the essence of building new schools while you already converted the existing schools to prisons?

Finally, one can conclude with certainty that Medemer proceeds are nothing but building more prisons in the name of schools.

SR News

OMN : Qophii Dubartoota KFO, (Guyyaa Dubartootaa Addunyaa Bitootessa 8 ilaalchisuun)

Kongirasii Federaalawaa Oromoo: Dubartoota filannoo dhufuuf nan qopheessa

Dubartoonni sochiifi qabsoon walumaagalatti akka Oromootti taasisan guddaadha. Keesumaa akka KFO’tti immoo carraan reebamuu, dararamuufi mana hidhaatti darbamuu bal’aadha jedhu, barreessituun Liigii dubartootaa KFO Adde DureettiI Taddasaa.

Tibba filannoon dhufuttille hirmaannaa dubartootaa ‘kan dhiirotaa olitti dha’ gahee isaanii akka baane garuu danqaa garaagaraati irra gahaa ture jedhu Aadde Dureettiin. ”Gochaa isaanii kanaaf immoo ummanni Oromoo beekamtii ni kennaafii,” jedhan.

Yeroo ammaa kanatti akka waliigalaatti hirmaannaa dubartootaa KFO keessatti 300-400 irraa gara 2,000 olitti guddateera jedhan.

Haatahu malee, dubartoonni hooggansa paartichaatti ol dhufan badaa hin jiranii jedhu, ”sababiinsaa immoo dararaaf saaxiluu mannaa iddoo dhuma jiranitti akka gumaachaniif gochaa turre,” jedhu. Kanaaf ammaaf caasaa paartichaa waligalaa keessatti dubartoota ja’atu jira jedhan.

Caasaan ligii dubartootaa hundeeffama KFO booda kan dhaabbate yoo tahu baroota darban keessa qabsoo harka lafa jalaan hojjechuun alatti laafaa ture jedhu.

Gara fuulduraatti garuu hirmaannaa dubartootaa cimsuuf hojjechaa jirra jedhan.

Kaayyoon Liigii Dubartootaa KFO lamadha jedhu Aadde Dureettiin, inni jalqabaa hirmaannaa dubartootaa siyaasa keessatti dabaluu yoo tahu, inni lammataa immoo mirgi dubartootaa gamaa garaagaraan jiru akka kabajamu hojjechuudha jedhan.

”Dubartiin qabsoo ishee akka cimsituufi gad-aantummaan otoo itti dhagahamiin, hin danda’u otoo hin jedhiin dhiiraan qixxee akka hirmaattuuf hojjennaa kana ammoo leenjii garaagaraa kennuurraa jalqabna,” jedhu.

Filannoo dhufu kanaafis dubartoota leenjisuudhaan lakkoofsaan akkuma dhiirotaatti akka hirmaataniif qopheessaa jirra jedhan.

Dilbata ar’aa guyyaa dubartoota addunyaa irrattis kaayyoodhuma liigichaa irratti mari’achuuf waajira KFO mummeetti sagantaa qopheessineerra jedhu Aadde Dureettiin.

Kunis, ”Liigiin Dubartootaa KFO hanga yoonaa akkamitti deemaa ture, kana boodas dubartoota Oromoo akkamiin hirmaachisuun danda’ama kan jedhu,” irratti sagantaa qophaa’edha jedhan.



OMN: KFO Guyyaa Dubartoota kutaa 1ffaa (Bit 08, 2020)


OMN: KFO Guyyaa Dubartoota kutaa 2ffaa (Bit 08, 2020)

OMN: KFO Guyyaa Dubartoota kutaa 3ffaa (Bit 08, 2020)

OMN: KFO Guyyaa Dubartootaa kutaa ffaa (Bit 08, 2020)


#baga_hardha_geessan.
Harmeewwan teenya warreen goottan hedduu Saba kanaaf gumaachitan,
Dubartoonnii Teenya qabsoo Saba keessaniif falmataa turtaniif falma irra jirtan,
Bu’uuraaf jabina qabsoo keenyaaf, ilmaan keessan qabsoof gumaachuun, obboolaa keessan qabsoottii bobbaasuun, abbaa manaa keessan jajjabina itti horuun qabsoottii seensiistan, gumaachaa nyaataaf dhugaatii hundaan qabsaahoota Sabaa hunda akka ilmaattii ilaaluun waliin dhaabbatanii galaa gunduunfaafii turtaniifii saba keessan oromoof jecha qabsoo irratti wareegaaf laachuun obsaan hardha geettan hundii, BAGA GUYYAA KEESSAN GUYYAA DUBARTOOTAAF geessan…..


#IRBUU
Bakka jirrutti, IRBUU keenya haa jabeeffannu!!
Bilisummaan Oromoo #Dhugaa dha!!


Jalqabuma irraa akkanatti dubbannee turre;
“Waanti amma ‘haaromsa’ jedhu kun hin hojjatu. Jarri waan haaromtu hin qabdu; bakak jiran irraa buqqa’uu qabu.Warra ergamtoota Wayyaanee turte kana hundeen buqqisnu malee nagaan Oromoo deebi’ee hin dhufu.” Yeroo sana hedduutu quba nutti qabe; nutti baace. Amma kunoo, dhugaa san ijaan argaa! Gurraan dhagahaa! Afaan soba bare, amma illee ni mummunyuuqa!!


“Hincabnu, nicabsina!” Dhaamsa Hawaasa Oromoo Edmonton.


AGM:Mootummaan ABO irratti Tarkaanfii Fudhadha Jedhee Dhaadatuu Jawaar Balaalleffate

ረጋቱ ሮባ- ሞገደኛዋ ኮማንደር:-ጸሓፊ፡ አፈንዲ ሙተቂ

ረጋቱ ሮባ- ሞገደኛዋ ኮማንደር

ጸሓፊ፡ አፈንዲ ሙተቂ

ለኢህአፓ ሰዎች “የድርጅታችሁ ትልቋ የሴት ሰማዕት ማን ናት?” የሚል ጥያቄ ብታቀርቡላቸው “ዳሮ ነጋሽ” የሚል መልስ እንደሚሰጧችሁ ይታወቀኛል፡፡ በርግጥም ወ/ሮ ዳሮ ነጋሽ ገድሏ ሊደነቅ የሚገባው ታላቅ ሴት ነበረች፡፡ የሕወሐት ሰዎች ደግሞ “Martha” ለተሰኘችው ሴት ታጋይ ልዩ ክብር አላቸው፡፡

የኦነግ ሰዎች በበኩላቸው ትልቋ የሴት ሰማዕታቸው “ጁኪ በሬንቶ” መሆኗን ይገልጻሉ፡፡ “ጁኪ” እላይ ከተገለጹት ሰማዕታት የምትለየው የድርጅቱ ከፍተኛ አመራር አባል ሆና ራሷን ለአደጋ በማጋለጧ ነው፡፡ በወቅቱ የኦነግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል የነበረችው ጁኪ የደርግ ልዩ የኮማንዶ ብርጌድ የድርጅቱ ሊቀመንበር የነበሩትን አቶ ገላሳ ዲልቦን ጨምሮ በርካታ የኦነግ አመራሮችን በቁጥጥር ስር ለማዋል በተቃረበበት ሁኔታ ለሶስት ተከታታይ ቀናት እልህ አስጨራሽ ውጊያ አድርጋ አደጋውን ለመቀልበስ ችላለች (ጁኪ መሪዎቹን ከሀረርጌ ወደ ባሌ ካሻገረች በኋላ ራሷን ገድላለች፤ ደርጎች ግን “ጁኪን እኛ ነን የገደልናት” በማለት በሀረርጌ ክፍለ ሀገር ከፍተኛ ፕሮፓጋንዳ አካሄደዋል)፡፡

በመግቢያዬ ስለጁኪ በሬንቶ የጠቀስኩት “ረጋቱ” የምትባለው ሞገደኛ ሴት በርሷ ገድል ተነሳስታ ወደ ትግል ሜዳ የወጣች በመሆኗ ነው፡፡ በርግጥም ጁኪ በሬንቶ ስትሞት በርካታ የኦሮሞ ሴቶች የኦነግን ጦር ተቀላቅለዋል፡፡ ደርግ የጁኪን መስዋዕትነት እንደ አልባሌ ነገር በመቁጠር በርሷ ዝና ላይ አሉታዊ ፕሮፓጋንዳ ለመስራት ቢሞክርም ነገሩ የተገላቢጦሽ ነው የሆነበት፡፡ በአንዷ ጁኪ እግር በርካታ አስገራሚ የሴት ታጋዮች ናቸው የተተኩት፡፡ አስሊ፣ ጫልቱ፣ ዋሪቱ፣ ኢብሲቱ፣ ኩለኒ፣ ዱርሲቱ፣ ኦብሲቱ፣ ወዘተ… ጥቂቶቹ ናቸው፡፡ ከነርሱ መካከል ሀገርን ጉድ ያሰኘችው ግን “ረጋቱ” ነበረች፡፡ “ረጋቱ… ዼይሲቴ ጀላ ሂንባቱ!” (“ረጋቱን ሸሽተህ አታመልጣትም”) የተባለላት የሴት ኮማንደር!
ረጋቱ ትላንት ሞገደኛ የፋኖ መሪ ነበረች፡፡ እነሆ ስለዚህች ታሪካዊ ሴት ያለኝን ትዝታ ልጽፍ ነው፡፡ ከዚያ በፊት ግን አንዳንድ የተሳሳቱ ምልከታዎችን መጠቆም እፈልጋለሁ፡፡
በርካታ ሰዎች የኦነግ ሰራዊትን በፈሪነት ሲፈርጁት አያለሁ፡፡ አንዳንዶች ደግሞ የኦነግ ተዋጊዎችን ከጭካኔና ከጭፍጨፋ ጋር ያያይዟቸዋል፡፡ “በቢላዋ ሰው የሚያርዱ፣ ሰብዓዊነት ያልተፈጠረባቸው፣ የአመራር ብቃት የሌላቸው፣ የወደፊት ራዕይ ያልሰነቁ” ወዘተ የሚሉ ክሶችም ሲዥጎደጎዱ አያለሁ፡፡

ይህ ሁሉ ግን የፕሮፓጋንዳ ቅጥፈት ነው፡፡ እኔ እስከማውቀው ድረስ የኦነግ ሰራዊት በጀግንነት ማነስና በወኔ ቢስነት የሚታማበት ሁኔታ አልነበረም፡፡ የሰራዊቱን የስልጠና ዘይቤና የውጊያ ቴክኒክ መተቸት ቢቻልም ከሰብዓዊነት ጎራ አውጥቶ አውሬ ማስመሰል በጣም ስህተት ነው፡፡ እርግጥ ኦነግ ችግር አለበት፡፡ ጉዞውም አስቸጋሪ ነበር፡፡ ሆኖም የዚህ ድርጅት ዋነኛ ችግር የነበረው አመራሩ ጋ ነው እንጂ ሰራዊቱ ጋ አልነበረም፡፡ አመራሩን በብቃት ማነስና በፖለቲካ ድክመት መገምገም ይቻላል፡፡ የድርጅቱን ዓላማና የፖለቲካ ስትራቴጂ መተቸትም ተገቢ ነው፡፡ ድርጅቱን ለወድቀት የዳረገውና አሁን ላለበት አሳዛኝ ሁኔታ የዳረገው ግን የሰራዊቱ ወኔ ማጣት እንዳልሆነ ሙሉ በሙሉ እመሰክራለሁ፡፡

ተዋጊዎቹም ቢሆን በጣም ሰብዓዊና ህዝባዊ አመለካከት ነው የነበራቸው፡፡ የበደኖና የአርባጉጉ ጭፍጨፋን የመሳሰሉ የፕሮፓጋንዳ ድርሰቶችን እያነበቡ የኦነግ ተዋጊዎችን መክሰስ ተገቢ አይደለም፡፡ በነገራችን ላይ እኔ እንዲህ የምላችሁ የኦነግ ደጋፊ አይደለሁም፡፡ ስለረጋቱ የማወጋችሁም በታሪክ ጸሃፊነቴ ነው እንጂ በኦነግ ደጋፊነት አይደለም፡፡ ልማዴ ሆኖ ስለኢህአፓ፤ ስለኦነግ እና ሰለሻዕቢያ ማውራት በጣም ደስ ይለኛል፡፡ ወደፊትም ስለነዚህ ድርጅቶች ማውጋቱን እቀጥላለሁ፡፡

አሁን ወደ “ረጋቱ” እንሸጋገር፡፡

“ረጋቱ” የገበሬ ልጅ ናት፡፡ ትውልዷ በሀረርጌ ክፍለ ሀገር፣ በኦቦራ አውራጃ፣ በመልካበሎ ወረዳ ነው፡፡ እውነተኛ ስሟ አኢሻ አሕመድ ሲሆን ወደ ኦነግ ከገባች በኋላ “ረጋቱ ሮባ” የሚለው የትግል ስም ወጥቶላታል። ረጋቱ ሃያ ዓመት ሳይሞላት ነው ወደ ትግል ሜዳ የወጣችው፡፡ ቀደም ብዬ እንደገለጽኩትም ትግሉን የተቀላቀለችው በ1977 ዝነኛዋ “ጁኪ በሬንቶ” በተሰዋችበት ወቅት ነው፡፡ ረጋቱ ወደ ሜዳ ከወጣች በኋላ ልዩ ልዩ የውጊያ ጥበቦችን ተምራለች፡፡ በሶማሊያም የኮማንዶ ስልጠና ወስዳለች፡፡ ረጋቱ እስከ ደርግ የመጨረሻ ዓመታት በጫካ ቆይታለች፡፡ በተለያዩ አውደ ውጊያዎች ተሳትፋ ጀግንነቷን አስመስክራለች፡፡ ከደርግ ውድቀት በኋላ ኦነግ ከኢህአዴግ ጋር በጥምረት የሽግግር መንግሥት ሲመሰርት በፓለቲካ ካድሬነትና በአሰልጣኝነት ሰርታለች፡፡ ሆኖም በዚያ ዘመን ስሟ እምብዛም አይታወቅም፡፡ እርሷ ከነበረችበት የሀብሮ አውራጃ ክልል ውጪ ስለማንነቷም ሆነ ስለጀግንነቷ ብዙም አይወራም፡፡

ጊዜ አለፈ፡፡ ለአንድ ዓመት ያህል “ያዝ-ለቀቅ” ሲል የነበረው የኢህአዴግና የኦነግ ግንኙነት ተበጠሰ፡፡ ወደ ማጎሪያ ካምፕ እንዲገባ ከተወሰነበት 30 ሺህ ከሚሆነው የኦነግ ሰራዊት መካከል የሚበዛው ክፍል ከካምፑ ርቆ ሳይሄድ ተማረከ (ኢህአዴግ ኦነግን አታሎ ወደ ካምፕ ካስገባ በኋላ ዙሪያ ገባውን ከቦ ይጠባበቅ ስለነበረ ነው ሰራዊቱ በቀላሉ የተማረከው)፡፡
የተወሰነው የኦነግ ሰራዊት ግን በኢህአዴግ ሳይማረክ ውጊያውን ቀጠለ፡፡ በተለይ በሀረርጌ፣ ባሌና ወለጋ የተካሄዱት አንዳንድ ውጊያዎች ከሁለቱም ወገን ከፍተኛ መስዋእትነት ጠይቀዋል፡፡ በዚያ ወቅት የኦነጎች ትልቁ ችግር ብቃት ያላቸው የውጊያ ኮማንደሮች እጦት ነው፡፡ በርካታ ምንጮች እንደሚሉት ኢህአዴጎች ከተራ ተዋጊ ይልቅ በአመራር ደረጃ የነበሩትን ኮማንደሮች በማሳደዱ ላይ ነበር ያተኮሩት፡፡ በሌላ አገላለጽ በ1983 መጨረጫ ገደማ በኢህአፓ ሰራዊት ላይ የተጠቀሙትን ስልት ነው በሀረርጌና ባሌ የደገሙት፡፡
እናም ኦነግ በርካታ አዋጊዎቹን በአጭር ጊዜ ውስጥት አጥቷል፡፡ በዚህ ወቅት ታዲያ በኦነግ መንደር ያልተጠበቁ የጦር መሪዎች ብቅ ብቅ ማለት ጀመሩ፡፡ ኦነግም የአመራር ድክመቱን በነርሱ ለማካካስ ጥረት ማድረግ ጀመረ፡፡ በዚያ ወቅት ከሁሉም አዋጊዎች ይበልጥ የብዙዎችን ቀልብ ለመሳብ የቻለችው “ረጋቱ” ነበረች፡፡

የ“ረጋቱ” በሀረርጌ ምድር መታየት ብዙዎችን ነበር ያስደነቀው፡፡ አንዳንዶች ከዓመት በፊት የተማረከችው “አያልነሽ” ስሟን ቀይራ ወደ ሀረርጌ የመጣች ነበር የመሰላቸው፡፡ በተለይ በአንድ ወር ውስጥ ከሃምሳ የማይበልጡ ተዋጊዎችን እያሰለፈች በርካታ የገጠር ከተሞችን ለመያዝ መቻሏ እጅግ በጣም አስደናቂ ነገር ሆኖ ነበር፡፡ ታዲያ ረጋቱ አደጋ ጥላ በአንድ ቦታ አትጠብቅም፡፡ እሁድ ሀርዲም ከተማ ከታየች ከሳምንት በኋላ 100 ኪሎሜትር ያህል ወደ ምስራቅ ተጉዛ ሌላ ከተማ ታጠቃለች፡፡ የጸጥታ ሀይሎች በመቻራ ከተማ ሲጠብቋት እርሷ ግን ወደ ሰሜን ተጉዛ በጭሮ (ዐሰበተፈሪ) አካባቢ አደጋ ትጥላለች፡፡ ከዚህ በላይ የሚገርመው ደግሞ የገጠሩን ክፍል እንዲያስተዳድሩ በኢህአዴግ የተሾሙ ሊቀመናብርት ለርሷ ትእዛዝ ተገዢ የመሆናቸው ነገር ነው፡፡ ሰዎቹ ቀን ቀን ከመንግሥት ጋር እንዲሰሩ ይፈቀድላቸዋል፡፡ ማታ ማታ ግን በረጋቱ ለሚመራው መንግሥት ይሰራሉ፡፡ በአንድ ቀን ሁለት መንግሥት! በስፍራው የሚዘዋወር ባለመኪና የረጋቱን ትዕዛዝ መፈጸም ይጠበቅበታል፡፡ ለወታደሮቿ ኮቾሮ እና መድሃኒት እንዲያመጣ ከታዘዘ ይህንኑ መፈጸም አለበት፡፡ ባለመኪናው ለርሷ ትዕዛዝ ተገዥ አልሆንም ካለ ግን ከርሷ ግዛት እንዲወጣ ይጠበቅበታል፡፡ በተለይ በመኪናው የኢህአዴግን የጦር ሀይል የጫነ ሰው ወዮለት! ረጋቱ መኪናውን ከነባለቤቱ ድምጥማጡን ታጠፋዋለች፡፡

በ1986 አጋማሽ ነው፡፡ ጊዜው የኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ መለስ ዜናዊ “ሀገራችን ሰላም ሆናለች፤ ጦርነት የለም፣ ኦነግ የሚባለው ድርጅት ከሀገር ጠፍቷል…” የሚል ይዘት ያለው መግለጫ የሰጡበት ወቅት ነው፡፡
የኦነግ መሪዎች የድርጅታቸው ህልውና ያላበቃ መሆኑን ለማሳየት ፈለጉ፡፡ አንድ አስደናቂ ኦፕሬሽን በመስራት የዓለምን ሚዲያ ወደነርሱ ለመመለስ ተመኙ፡፡ ነገር ግን ኦፕሬሽኑን የሚያካሄዱበትን መንገድ መተለም ቸገራቸው፡፡ ታዲያ ረጋቱን በቅርበት የሚያውቃት አንድ የድርጅቱ መሪ ይህንን ወሬ አደረሳት፡፡ ነገሩን የሰማችው ረጋቱ ለአለቃዋ “ይቻላል” የሚል ተስፋ ሰጠችው፡፡ ሆኖም ዝርዝር ነገሮችን በወቅቱ ከመግለጽ ተቆጠበች፡፡ ረጋቱ በነገሩ ላይ አሰበችበት፡፡ ሀሳቧን ከፍጻሜ የምታደርስበትን መንገድ ስታውጠነጥን አንድ ሰው ትዝ አላት፡፡

ማይክ ውድ ይባላል፡፡ የእንግሊዝ ዜጋ ነው፡፡ በምዕራብ ሀረርጌ ዞን “ኬር ኢንተርናሽናል” የሚባለው የአሜሪካ ተራድኦ ድርጅት ተጠሪ ነው፡፡ ይህ ሰው ስፖርት በጣም ይወዳል፡፡ ከቢሮው ከወጣ በኋላ የቅርጫት ኳስና የመረብ ኳስ ጨዋታዎችን መጫወት ያስደስተዋል፡፡ ዘወትር ወደ ስራ ከመግባቱ በፊት ደግሞ ከገለምሶ እስከ ገርቢ ጎባ ድረስ ይሮጣል (“ገርቢ ጎባ” በዚያ ዘመን ከገለምሶ ከተማ በደቡብ አቅጣጫ 2.5 ኪሎሜትር ያህል ርቆ የሚገኝ የገጠር መንደር ነው፡፡ አሁን ግን የከተማው አካል ሆኗል)፡፡ ማይክ ስራውን አክባሪ ነው፡፡

ከከተማው ህዝብ ጋር በጣም ይግባባል፡፡ ወደ ገጠር ብቻውን ቢወጣ እንኳ እርሱን የሚተናኮል ሰው አልነበረም፡፡ የጧት ጧት ሩጫው ደግሞ በማንም ዘንድ ታውቆለታል፡፡ ታዲያ ማይክ በአንድ ማክሰኞ የሩጫ ሀራራውን ለማድረስ ወደ ገርቢ ጎባ አቀና፡፡ እዚያ ከደረሰ በኋላ ግን አልተመለሰም፡፡ በኬር ግቢ አብረውት የሚኖሩት የስራ ባልደረቦቹ ቢጠብቁት የውሃ ሽታ ሆኖ ቀረ፡፡ ጧት ጧት ወደሚሮጥበት አቅጣጫ ቢመለከቱ እርሱን የሚመስል ሰው አልታይ አላቸው፡፡ ነገሩ ግርምት የፈጠረባቸው ሰራተኞች ተሰባስበው ወደ ገርቢ ጎባ ነጎዱ፡፡ ሆኖም ማይክ ሊገኝ አልቻለም፡፡ በመንገዱ ያገኙትን ሰው እየጠያየቁ ወደ ደቡብ አቅጣጫ ዘለቁ፡፡ ትርፉ ግን ድካም ሆኖ ቀረ፡፡ የማይክ መጥፋት ወሬ በከተማው ተዛመተ፡፡ ሰላማዊው ፈረንጅ ከመንገድ ተጠልፎ የተሰወረበት ምክንያት ለብዙዎች አልገባ አለ፡፡ ምሽት ላይ እንግሊዝ አንድ ዜጋዋ በሀረርጌ ክፍለሀገር ተጠልፎ እንደተወሰደባት ለዓለም ሚዲያ አሳወቀች፡፡ ቢቢሲና ቪኦኤ ወሬውን እየተቀባበሉ አራገቡት፡፡

ሶስት ቀናት አለፉ፡፡ ማይክን የበላ ጅብ አልጮህ አለ፡፡ ሰውዬው በተጠለፈበት እለት አይተነዋል ያሉ ሰዎች በታጣቂዎች ተከቦ ወደ ቦኬ ወረዳ ሳይወሰድ እንዳልቀረ አወሩ፡፡ ቦኬ ከገለምሶ በስተምስራቅ ያለ ወረዳ ነው፡፡ ማይክ የተጠለፈው ግን በከተማዋ የደቡብ ምዕራብ አቅጣጫ ነው፡፡ ታዲያ ሰውየው እንዴት ተደርጎ ነው ወደ ምስራቅ የተወሰደው? ከአንድ ሳምንት በኋላ ግን የሰዎቹ ግምት እውነት ሆኖ ተገኘ፡፡ ማይክ ወደ ምስራቅ አቅጣጫ እጅግ በጣም ርቆ እንደተወሰደ ተረጋገጠ፡፡ የእንግሊዝ መንግስት ከጠላፊዎቹ ጋር መደራደር ጀመረ፡፡ ጠላፊዎቹ ማይክ ውድን በሀረር ከተማ አቅራቢያ እንደሚለቁት ማረጋገጫ ሰጡ፡፡ ቢቢሲና ቪኦኤ “ማይክ የተጠለፈው በኦሮሞ ነጻነት ግንባር ሰራዊት ነው” የሚል ዜና አስተላለፉ፡፡ የቀጠሮው ዕለት ደረሰ፡፡ ማይክ በተባለበት እለት ተለቆ ወደ እንግሊዝ ኤምባሲ ተወሰደ፡፡ የቢቢሲ ሬድዮ ስለጠለፋው ድራማ እንዲያብራራለት ጠየቀው፡፡ እርሱም “ከጠበቅኩት በላይ አስደሳች ጉዞ ነው የገጠመኝ” የሚል ቃል ተናገረ፡፡ በመጨረሻም ቢቢሲ የጠላፊውን ማንነት እንዲነግረው ጠየቀው፡፡
“ሴት ናት”
“ማን ትባላለች?”
“ረጋቱ”

ረጋቱ እስካሁን ካጫወትኳችሁ ሁሉ የሚበልጥ አንድ ኦፕሬሽን ሰርታለች፡፡ በወቅቱ ሶስት የኦነግ ከፍተኛ አመራሮች የነበሩበት ቡድን ከእዝ ሰንሰለቱ ተቆርጦ የሆነ ቦታ ተደብቆ ነበር፡፡ ከነዚያ አመራሮች መካከል ሁለቱ በወባ በሽታ ተጠቅተዋል። ረጋቱ እነዚያን ሰዎች ከአካባቢው ለማስወጣት መመራመር ያዘች፡፡ በወቅቱ የነበራት ሀይል አነስተኛ በመሆኑ ሰዎቹን በጦር ሀይል አሳጅባ ከአካባቢው መሸሽ እንደማይቻል አረጋግጣለች፡፡ በዚህ ላይ የጸጥታ ሀይሎች ስለሰዎቹ በስፍራው መኖር መረጃው ደርሷቸው ነበር ይባላል፡፡ ሆኖም ትክክለኛ ስፍራውን ማወቅ ተስኗቸዋል፡፡ ረጋቱ በነገሩ አሰበችበት፡፡ ምን ማድረግ እንዳለባት አውጥታ አወረደች፡፡ ብዙ አማራጮችን ካየች በኋላ “መውሊድ ማድረግ አለብን” ከሚል መደምደሚያ ላይ ደረሰች፡፡ ከአምስት ያላነሱ በሬዎችን ጥሎ ህዝቡን ለድግስ በመጥራት መሪዎቹን በግርግሩ መሀል ማሳለፍ!
በርግጥም የመውሊድ በዓል ከጥንት ጀምሮ በስፍራው ይከበር ስለነበር በርሱ አስታክኮ መሪዎቹን ከአካባቢው ማራቅ ከሁሉም የቀለለው አማራጭ ነው፡፡ ደግሞም በዓሉ የሚከበርበት ምክንያት ለማንም ስለማይነገር ወሬው ለጸጥታ ሀይሎች የሚደርስበት እድል በጣም ጠባብ ነበር፡፡

ቀን ተቆረጠ፡፡ የበዓሉ ድግስ ተጀመረ፡፡ በርካታ ህዝብ በዓሉን ለማክበር ወደ ስፍራው ነጎደ፡፡ ለህዝቡ ማስደሰቻ ሰንጋዎችና ፍየሎች ታረዱ፡፡ ዚክርና መንዙማ ተደረገ፡፡ ሀገር ምድሩ እየበላ መውሊድን በድምቀት አሳለፈ፡፡ ረጋቱም በእቅዷ መሰረት የኦነግ መሪዎችን በግርግሩ መሀል አሳለፈች፡፡ ይህኛው እቅድ በጊዜው በሰላም ቢፈጸምም የኋላ ኋላ አደገኛ ውጤቶችም ነበሩት፡፡ ለምሳሌ የጸጥታ ሀይሎች ከዓመት በኋላ ሚስጢሩን ስለደረሱበት ስለእቅዱ ምንም በማያውቀው የአካባቢው ህዝብ ላይ ከፍተኛ ጥቃት ፈጽመዋል፡፡ በሌላ በኩል ኢህአዴጎች ወደ ውጪ ሸሽቷል ብለው የገመቱት የኦነግ አመራር በሀገር ውስጥ መኖሩን ስላረጋገጡ ድርጅቱን አሳድዶ የማጥፋት እርምጃቸውን እንዲያፋጥኑ ቀስቅሶአቸዋል፡፡

ይህንን ሁሉ ገድል የፈጸመችው ሞገደኛዋ ኮማንደር ረጋቱ በህመም ተጠቃች፡፡ በሽታው ወደ ሞት አፋፍ ስለወሰዳት የምታደርገው ጠፋት፡፡ የኢህአዴግ ሰዎች መታመሟን ሲሰሙ እጇን ሰጥታ በሰላም እንድትመለስ ያባብሏት ጀመር፡፡ ሆኖም ረጋቱ የምትበገር አልሆነችም፤ እጇን ከመስጠት ይልቅ ሞትን እንደምትመርጥ በይፋ አሳወቀቻቸው፡፡ ይሁንና አንድ ተስፋ የሚያስቆርጥ ነገር በድርጅቱ ውስጥ ታየ፡፡ ከትግሉ ሜዳ ርቀው በሚገኙ አመራሮች መካከል የፈነዳው ሽኩቻ ኦነግን ወደ አዙሪት ከተተው፡፡ ይባስ ብሎም አንድ የነበረው ድርጅት በሁለት ቦታ ተከፈለ፡፡ በዚህም ሳቢያም የጦር ሀይሉ ተበታተነ፡፡ ብቻዋን የቀረችው ረጋቱ የምትጨብጠውን አጣች፡፡ ለብዙ ዓመታት ጫካ የሰነበትችበት ዓላማ በመደነቃቀፉ ከልብ አዘነች፡፡ የቀራት ምርጫ እጅ መስጠት ነውና እጇን አስረከበች፡፡ ኢህአዴጎችም ከጎን ውጋታቸው እፎይ አሉ፡፡
ረጋቱ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ የመቻራ ከተማ ነዋሪ ነበረች፡፡ በእህልና ቡና ንግድ ላይ ተሰማርታ ነግዳለች፡፡ የዛሬ አራት አመት ገደማ ግን ከሀገር ተሰዳለች። “ረጋቱ… ዼይሲቴ ጀላ ሂንባቱ!” የተባለላት ሞገደኛ ሴት!!
ቸር ያቆየን!
—-
አፈንዲ ሙተቂ
(October 23/2013)


Faajjii Dhugaa